MALA VITA: GIORDANO ONTMOET GESUALDO

Mala Vita

Grga Peroš als Annetiello, Denis Yilmaz als Vito en Angela Davis als Cristina. (Foto: Rolf K. Wegst)

Mala Vita, opera van Umberto Giordano op een libretto van Nicola Daspuro, gebaseerd op Salvatore Di Giacomo en Goffredo Cognetti’s gelijknamig veristisch toneelstuk. Voor het eerst opgevoerd in het Teatro Argentina te Rome op 21 februari 1892. Bijgewoonde première in het Stadttheater Giessen op 15 september 2018.

Vito: Denis Yilmaz
Annetiello: Grga Peroš
Cristina: Angela Davis
Amalia: Vero Miller
Marco: Florian Spiess
Nunzia: Marie Seidler

Gesualdo-Chor, Chor und Extrachor des Stadttheater Gießen
Philharmonisches Orchester Gießen
Dirigent: Eraldo Salmieri
Regie: Wolfgang Hofmann

Muzikaal:
Scenisch:

Giordano’s eerste avondvullende opera, hoewel het werk in feite niet langer is dan Cavalleria Rusticana van Mascagni, de concurrent bij de Sonzogno-wedstrijd van 1888-1890 waarbij een vroegere versie van Mala Vita het onderspit moest delven. De opera kende een korte periode van belangstelling met zelfs opvoeringen buiten Italië in o.a het Theater an der Wien en de Krolloper in Berlijn.
Na 1893 verdween Mala Vita echter van het operatoneel en ook een herbewerking onder de titel Il Voto was geen lang leven beschoren.
Een productie in het Teatro Umberto Giordano te Foggia in 2002 met een live cd opname door Bongiovanni vestigde terug de aandacht op het werk. Naast de reeks opvoeringen in Giessen staat Mala Vita in oktober/november 2018 ook op het speelplan van het Wexford Festival Opera in een double-bill met L’Oracolo van Franco Leoni.

Het verhaal van de opera draait om een liefdesdriehoek tussen Vito, een verver die lijdt aan tuberculose; Cristina, een prostituee die Vito heeft beloofd te trouwen als God hem geneest van zijn ziekte en Amalia, Vito’s minnares, die getrouwd is met Annetiello, een zuipschuit en habitué van het bordeel waar Cristina werkt. De actie speelt zich af te midden van de voorbereidingen van het Piedigrotta-festival in de Napolitaanse volkse wijk. Echt stof voor een veristische opera, hoewel er bij het slot geen doden vallen…

Een slecht leven

De titel van de opera: Mala vita, het slechte leven, was voor regisseur Wolfgang Hofmann aanleiding om tussen de muziek van Giordano madrigalen van Gesualdo te lassen. Wie het niet begrijpt, leze even de levensloop van Carlo Gesualdo. De man vermoordde zijn vrouw en haar minnaar en was daar de rest van zijn leven door getekend: Mala vita!
Umberto Giordano schreef slechts één echt succesvolle opera: Andrea Chenier en één die standhoudt zonder echt een repertoirewerk te zijn: Fedora.
Daarna schreef hij nog zeven opera’s met wisselvallig succes, maar ze verdwenen stuk voor stuk van het operatoneel. Giordano was ontgoocheld en had nog 19 jaar te leven toen hij definitief de componeerpen naast zich neerlegde: Mala vita!

De personages van de opera hebben natuurlijk ook een slecht leven. Vito door zijn ziekte (althans in het begin van de opera), Cristina omdat zij het niet verder gebracht heeft dan een bordeelhoer, Amalia omdat zij niet gelukkig is met haar man en haar minnaar haar dreigt te ontsnappen en Annetiello omdat zijn vrouw hem bedriegt: Mala vita per tutti!

Het inlassen van madrigalen tussen de muziek van een veristische opera kun je natuurlijk niet goedpraten, maar het viel aanvankelijk nog mee. Wie naast opera ook wel eens naar een film kijkt, is sowieso vertrouwd met freezings: plots valt de actie volledig stil en de personages verstijven om plaats te bieden aan een droomsequens, een flashback of een moment van bezinning. Zo ervoeren wij ook aanvankelijk de madrigalen. Het Gesualdo-Chor stond achteraan opgesteld in hokjes, mooi gescheiden van de personages van de opera (zie eerste foto van de onderstaande galerij). Maar toen zij zich gekunsteld begonnen te mengen met de actie van de opera zelf en tenslotte achteloos op stoelen plaats namen, vooraan op het podium, de rug naar het publiek en een sigaret opstaken had deze visie, wat ons betreft, helemaal afgedaan.

De actie zelf speelde zich af op een verhoogd cirkelvormig podium dat aan de Bayreuther stijl van de zestiger jaren van de vorige eeuw deed denken. Een soort altaar/offerblok deed dienst als bed en verder werd er overdadig gebruik gemaakt van stoelen. Alles behalve de volkse, Napolitaanse sfeer waar het werk om vraagt. Een veristische opera zonder een greintje visueel verisme!

Beloftevolle tenor

Gelukkig was er muzikaal heel wat meer te beleven. Denis Yilmaz (Vito) heeft goud in zijn keel, een zonnig bronzen timbre waar menig wereldberoemde tenor jaloers mag op zijn. Bovendien zong hij hartstochtelijk en met een glanzende hoogte. Maar ook Cristina deed het goed: een heldere, goed geleide stem, kristalhelder in de topnoten en  dat zijn er heel wat. Het duet dat zij zingt met Vito en waarin deze zijn huwelijksbelofte doet, is voor ons het hoogtepunt van de opera en het deed ons– hoe kan het anders – aan het slot van Andrea Chenier denken. Wij hadden aanvankelijk dan ook het gevoel een superieure uitvoering van een miskend meesterwerkje bij te wonen.

Helaas bleef het niet duren. Mede ook door de sfeerloze enscenering, was de opera verder muzikaal niet sterk genoeg om te blijven boeien en ook de protagonisten konden hun glorieuze inzet niet handhaven. Toch waren er nog enkele mooie momenten, zoals het intermezzo en de confrontatie tussen Vito en de welluidende mezzosopraan Vero Miller als Amalia. De bariton Grga Peros haalde het maximum uit de nogal kleurloze rol van Annetiello.

Ondanks hun scenische overbodigheid, hebben wij muzikaal niets dan lof voor het zeskoppige Gesualo-Ensemble. Dirigent Erando Salmieri had het koor en het orkest wat aan vastere teugels mogen houden en zeker het overwegend fortissimo wat kunnen afremmen.

Al bij al was dit toch een avond die ons zal bijblijven, met enkele bijzonder mooie vocale en muzikale momenten van een jeugdwerk dat voor Umberto geen Mala vita, maar een glanzende carrière beloofde…

Inclusief het half dozijn madrigalen, duurde de opera amper anderhalf uur. De combinatie met een tweede opera, zoals L’Oracolo van Franco Leoni in Wexford, lijkt ons een veel betere optie dan deze wat geforceerde ontmoeting met Gesualdo.

Er zijn nog voorstellingen op 27/9, 14, 28/10, 10 en 25/11/2018.

G.M. (Gepubliceerd op 17/9/2018)

2 Comments

  1. Hans van Verseveld schreef:

    Heerlijk, eindelijk eens een opera met een tenor die TBC heeft. Na alle Violetta’s en Mimi’s is dat toch wel een revelatie zou ik zo denken.
    Een Zauberflöte gemixed met het Mozart Requiem, La Clemenza di Tito gemixed met diverse andere reli-uitingen van Mozart en nu moet zelfs Giordano eraan geloven. Mala Vita is een korte opera. So what! Dan doe je er toch een andere zelden gespeelde korte opera bij. Maar je gaat dit toch niet aanlengen met Gusualdo!
    Verismo met een Gusualdo sausje. Gadverdarrie!!

  2. Olivier Keegel schreef:

    Toch interessant om deze zelden uitgevoerde opera een keer bij te wonen, ondanks de idiote ingrepen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.