MEDEA – GRAUWGRIJZE WAANZIN

Médée

lsa Dreisig, Dircé. Copyright Bernd Uhlig.

Médée, opera in drie akten van Luigi Cherubini. Franse oerversie met gesproken dialogen, voor het eerst opgevoerd op 13 maart 1797 in het Parijse Théâtre Feydeau. Première van een verkorte Duitse versie vond plaats op 6 november 1802  in het Weense Kärntnertortheater. In 1855 verving Franz Lachner de dialogen door recitatieven, die in 1865 door Luigi Arditi in het Italiaans vertaald werden. Bijgewoonde première in de Staatsoper Berlin op 7 oktober 2018.

Médée: Sonya Yoncheva
Jason: Charles Castronovo
Créon: Iain Paterson
Dircé: Elsa Dreisig
Néris: Marina Prudenskaya
Eerste dienares: Sarah Aristidou
Tweede dienares: Corinna Scheurle

Dirigent: Daniel Barenboim
Regie: Andrea Breth

Muziek:
Regie:

Er is weinig te zien op het toneel. Maar des te meer is er te horen. Het decor is kaal en grijs, een kruising tussen een opslagplaats voor kunst en een DHL-depot. Hier, in deze garage-achtige setting is een venijnige dirty divorce aan de gang tussen Medea en haar ontrouwe echtgenoot Jason.

De voorgeschiedenis: Jason was met de Argonauten vertrokken om het Gulden Vlies te bemachtigen. Koningsdochter Médée en Jason worden verliefd en met haar hulp kan hij het Gulden Vlies stelen dat in bezit is van haar vader. Ze weten te ontsnappen, maar daarvoor heeft Médée wel haar jongere broer moeten vermoorden. Voor de zekerheid heeft ze het lijk in stukken gehakt. De achtervolgers moeten de stoffelijke resten bij elkaar zoeken en in zee gooien. Zo kunnen de geliefden ontsnappen. Later vluchten ze ieder apart door Griekenland. Jason en zijn zonen bereiken Korinthe, waar hij de kans heeft om met de plaatselijke koningsdochter, Dircé, in het huwelijk te treden.

Hier begint de tragedie van Euripides en ook de opera van Cherubini. Beledigd door haar man, verbannen door koning Créon, wordt Medea een vervaarlijke wraakengel wanneer zij Jason opeist en haar kinderen wil zien.

Médée werd gecomponeerd voor Parijs, in de vorm van een opéra comique, dat wil zeggen niet met gezongen, maar met gesproken dialogen tussen de georkestreerde gedeelten.

Legendarisch is de vertolking (1953) door Maria Callas. Voor deze rol is een sopraan vereist met excellente dramatische kwaliteiten. De Bulgaarse sterrensopraan Sonya Yoncheva blijkt daarover te beschikken. Ze zingt warm, maar soms scherp, heeft ook de nodige lichtheid in haar stem en ze domineert het podium.

Ze maakt van haar optreden een one-woman show. Op blote voeten kruipt ze hartverscheurend klagend over het asfalt, ze zeurt en raast, schreeuwt en verleidt. Een zeer intense Medea.

Vocaal is Yoncheva uitstekend op dreef tijdens deze première avond. Haar stem heeft een breed bereik, haar vocale expressie en modulatie zijn fascinerend.

Andrea Breth brengt ons de oerversie van Médée en strooit lustig met coupures.

Charles Castronovo (Jason) heeft een prachtige hoogte, maar klinkt wat kelig in het middenregister. Elsa Thirty is een fraai-helder klinkende Dircé, vol lichtheid en vitaliteit. Sensationeel is Marina Prudenskaya in haar kleine rol als een warm-zachte Néris. Iain Paterson’s bas straalt, is  van een zeldzame volheid en grote kracht, wat echter niet altijd overeenkomt met zijn rol als Créon.

Carla Tetis ontwierp voor Medea een extravagante mantel, een tovenares waardig. Dircé schittert in een gouden gewaad, en de rest draagt het grauwgrijze kloffie dat tot de verplichte klederdracht van het regietheater gerekend kan worden.

Daniel Barenboim probeerde voor de derde keer samen te werken met regisseuse Andrea Breth. Hij reduceerde zijn Staatskapelle tot minder dan 50 musici, dus op kamerorkestgrootte. Zo vond hij de perfecte Cherubini-toon.

De lichtregie van Olaf Freese projecteert grote schaduwen en door de haast pyrotechnische effecten wordt voor het kille beton een mystieke uitstraling beoogd.

Medea vraagt om een laatste nacht met haar kinderen te mogen doorbrengen. Als dit verzoek wordt ingewilligd, vergiftigt ze de bruidsjurk en de kroon en ze stuurt haar zonen met deze “geschenken” naar Dircé. Deze sterft onder hevige pijnen en mét haar Créon, die zich haast om zijn dochter bij te staan. Uiteindelijk brandt het hele paleis af. Medea sterft op aangrijpende wijze, om niet geheel duidelijke redenen voor een gesloten doek.

Het publiek juicht.

Daniela Debus / Pim Timmermans (gepubliceerd 11 oktober 2018)

Er zijn nog voorstellingen op 12, 17, 20, 25 en 28 oktober 2018.

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.