EEN PARADIJS VOL DONKERE SCHADUWEN

Moscou Paradis

Moscou Paradis – Ensemble (Foto: Magali Dougados)

Moscou-Paradis, muzikale komedie naar Dimitri Chostakovitch Tcheriomouchki Moscou, voor het eerst opgevoerd op 24 januari 1959 in het Operettetheater te Moskou. Nieuwe versie voor twee concertpiano’s  en twee percussionisten. Libretto van Vladimir Mass en Mikhail Chervinsky. Première van deze produktie door Opéra Louise in l’athénée – Théâtre Louis Jouvet, op 9 februari 2018. Voorstelling gezongen in het Russisch en het Frans met Franse boventiteling.

Lidotchka: Sheva Tehoval
Boris: William Berger
Babourov: Jean-Pierre Gos
Concierge: Steven Beard
Lioussia: Seraina Perrenoud
Sergueï: Sergiu Saplacan
Drebedniov: Alexandre Diakoff
Vava: Cassandre Stornetta
Macha: Nina van Essen
Sacha: Yannis François

Dirigent: Jérôme Kuhn
Regie: Julien Chavaz

Muziek:
Regie:

Het is pas de tweede keer dat in Frankrijk de operette Moskva Cheremushki van Shostakovich wordt uitgevoerd. Voor de grootschalige productie in Lyon in 2009 werd de titel Moscou, quartier des cerises gebruikt; de meer bescheiden adaptatie van Opéra Louise in het Théâtre de l’Athénée is omgedoopt tot Moscou Paradis.

Terwijl anno 2018 in Moskou de nieuwe moderne gebouwen als paddenstoelen uit de grond blijven rijzen, vertelt dit korte werk van Shostakovich, gecomponeerd aan het eind van de jaren vijftig, hoe in de Sovjettijd kandidaat huurders voor een woning in een van de typische flatkazernes van Moskou, voorkomen dat twee laaghartige partijgenoten zich op corrupte wijze en met voorrang een appartement toe-eigenen.

De melodieën zijn opgewekt, de teksten wat naïef, de deuntjes gemakkelijk te onthouden. Het is een licht werk van Shostakovich, een Sovjet-tegenhanger van de hedendaagse Amerikaanse musicals, die dezelfde gevoelens en vrolijkheid uitdrukken. Maar in Moscou Paradis verbergt zich iets schrijnend achter de façade van enthousiasme. De enscenering benadrukt de ambivalentie van het werk: de voorstelling begint met het spookachtige silhouet van een oude man in een blauwe bloes en met pet. Hij lijkt uit een goelag te komen en steekt moeizaam de zaal over om het podium te bereiken, terwijl de piano’s trage, kille tonen voortbrengen.

Telkens als deze figuur verschijnt, gaat dat gepaard met een huiveringwekkende stilte, de stilte van de kunstenaar die gemuilkorfd wordt door de censuur, van de man die geterroriseerd wordt door het geweld van het staatsapparaat: verre echo’s uit het leven van de componist…
Deze lugubere verschijning, die als een leidmotief door het werk loopt, vormt een opvallend contrast met de vrolijk gezongen melodieën en de feeërieke sfeer van het werk. De vertolkers zijn gekleed in pastelkleurige, paarse, oranje, roze, gele of groene kostuums. Het bijzonder sobere, bijna onzichtbare decor herinnert ons eraan dat we in het theater zijn. Bewegende panelen glijden over het podium en suggereren een appartement, een keuken, een tuin, terwijl op de achtergrond doeken neerdalen met hierop afgebeeld de gevels van gebouwen.

Het orkest is bijzonder klein: twee piano’s en de twee percussionisten geven een opvallend intieme lezing van dit werk. Deze kamermuziekachtige aanpak is verfijnd en charmant. Toch misten wij de orkestrale warmte van een klassieke interpretatie, vooral het fanfareachtige koper wordt node gemist.
De vocale prestaties zijn wat onevenwichtig. Er wordt over het algemeen vlot geacteerd en nogal mechanisch maar sympathiek gedanst. Helaas zijn de stemmen niet allemaal even aanlokkelijk. Het meest treffend zijn Sheva Tehoval in de rol van Lidotchka, rad van tong en met een vinnige en pittige sopraanstem. Nina van Essen in de rol van Macha beschikt over een mooie mezzosopraan met een stabiele maar genuanceerde voordracht en barokzanger Yannis François als Sacha heeft een wat wollige, maar goed geprojecteerde stem. De overige stemmen zijn helaas maar zus en zo.

Terwijl op dit moment de geplande sloop van de gebouwen, opgetrokken tijdens de Chroesjtsjov-jaren, tot de mobilisatie leidt van inwoners tegen de verdwijning van hun buurt, herinnert Moscou Paradis ons aan de geest waarin de stad in de naoorlogse jaren werd gebouwd. De progressieve euforie kan de herinnering aan de jarenlange terreur waaronder de inwoners van de USSR leden, niet uitwissen.

Er zijn nog voorstellingen op 14, 15 en 16 februari 2018.

Max Yvetot / Olivier Keegel (Gepubliceerd op 13/2/2018)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *