FALSTAFF – KOMEDIE DIE GELUKKIG MAAKT

Falstaff

Ensemble. (Photo: Matthias Baus)

Falstaff, opera van Giuseppe Verdi. Libretto van Arrigo Boito naar The Merry Wives of Windsor van William Shakespeare. Voor het eerst opgevoerd op 9 februari 1893 in het Teatro alla Scala te Milaan. Premiere in de Staatsoper Unter den Linden te Berlijn op 25 maart 2018.

Sir John Falstaff: Michael Volle
Ford: Alfredo Daza
Fenton: Francesco Demuro
Dr. Cajus: Jürgen Sacher
Bardolfo: Stephan Rügamer
Pistola: Jan Martiník
Mrs. Alice Ford: Barbara Frittoli
Nannetta: Nadine Sierra
Mrs. Quickly: Daniela Barcellona
Mrs. Meg Page: Katharina Kammerloher

Staatsopenchor
Staatskapelle Berlin
Dirigent: Daniel Barenboim
Regie: Mario Martone

Muziek:
Regie:

Hoe komt een oudere man die platzak is, aan geld? Sir John Falstaff heeft twee identieke liefdesbrieven geschreven aan Alice Ford en Meg Page, die alle twee rijke echtgenoten hebben. De klaploper hoopt het geld van de dames binnen te hengelen. Alice Ford en Meg Page lezen hun brieven en smeden een wraakplan, samen met Alice’s dochter Nanetta en vriendin Mrs Quickley. Er volgt een afspraak in de tuin van Alice Ford, in deze regie een zwembad. De in badpak gehulde dames besluiten Falstaff in de val te laten lopen en hem een lesje te leren. De oude snoeper wordt in het water gekieperd, en later overgehaald om naar een nachtelijk rendez-vous in het bos te komen. Daar wordt hij dermate geteisterd door een leger muggen, wespen, kabouters en elfen dat hij uiteindelijk zijn snode plannen betreurt. Het groteske falen van de sluwe Falstaff en de vergelding van de rechtschapen kleingeestige burgerij staan hier in contrast met de jonge liefde tussen Fenton (wervelend, aantrekkelijk) en Nanetta (teder, fris, een vocale revelatie). Ford, echtgenoot van Alice, wil zijn dochter Nanetta tegen haar wil laten trouwen met de rijke dokter Cajus, maar Nanetta vecht voor haar liefde en overwint.

 

Marionetten

Falstaff is de laatste opera die Giuseppe Verdi componeerde, de inhoud gaat terug op Shakespeare’s The Merry Wives of Windsor, en wordt terecht beschouwd als een van de beste werken met de intimiteit van een kameropera. Deze opera van de bijna 80-jarige Verdi is geen vrolijk overzicht van een vervuld leven, maar de ontgoochelde observatie van het menselijk bedrijf. Musicoloog Alfred Einstein sprak van “marionetten in de handen van een god die ze een beetje laat friemelen”. Het wanhopige sarcasme wordt door de in Napels geboren regisseur Martone bewust karikaturaal overdreven. Best mogelijk dat Verdi er uiterst tevreden mee geweest zou zijn.

Het decor is perfect afgestemd op de handeling en toont ons de armoedige achtertuin en de met graffiti bekladde muren, met daarin de obese Sir John Falstaff in jeans, leren jack en een te kort shirt. Hij maakt duidelijk geen geheim van zijn pens en ballonkuiten (imposante vertolking van Michael Volle in de titelrol). Mrs. Quickley bedient zich als postillon d’amour van een coole motorfiets.

Er worden hier wel meer clichés van het Regietheater gebruikt, maar ze lijken te werken. De enscenering is vrijmoedig, maar redelijk gebalanceerd. Er valt veel te ontdekken in de gevarieerde toneelbeelden: De vergrijzende aristocraat lijkt uiteindelijk alleen geïnteresseerd te zijn in fysieke en sensuele genoegens. Hij trimt zijn neushaar, hij ontbloot zijn getatoeëerde borst. We worden zelfs getrakteerd op groepsseks in vinyl en leer.

Het zangplezier spat eraf in deze productie. Er is duidelijk sprake van chemie tussen de solisten, de verrukkelijke 1-2’tjes zijn niet van de lucht. Eigenlijk overtuigt elke rol. Er is duidelijk sprake van karikatuur uit de hogere karikatuurschool. De acteurs acteren lichtvoetig, met humor, verrassend. Het publiek amuseert zich kostelijk met de goed gedoseerde en gerichte bon mots. Alle rollen zijn zoals gezegd uitstekend bezet. Michael Volle heeft een heel natuurlijk timbre, krachtig, fraai, rijk, sonoor, evenwichtig. Daarnaast is hij onmiskenbaar fysiek aanwezig. Als Falstaff onderscheidt hij zich met zijn volle, expressieve bariton duidelijk van de rest van de solisten. Hij schakelt moeiteloos tussen piano en forte inzetten, waarmee hij optimaal inspeelt op de handeling. Hij kan arrogant zijn, bespottelijk, verfijnd, klagend en wanhopig, alles op een bedje van een zekere waardigheid.

 

Opera-hoogtepunt

De andere zangers, ook prima. Je hoort gecultiveerde getrouwde dames en een heerlijk jonge minnaar. Het verfijnde stemgeluid van Barbara Frittoli is verrukkelijk. Mrs. Quickley (Daniela Barcellona) heeft een korte flirt met Falstaff, maar blijft altijd meester over de situatie. Katharina Kammerloher als Meg overtuigt met haar energie en vocale pracht. Ook Ford, Fenton, Bardolfo en Pistola zingen expressief en gedifferentieerd. Alleen Jürgen Sacher als Dr. Cajus leek meerdere malen onzeker over de tekst.

Barenboim dirigeert zijn orkest niet op z’n Italiaans, een juiste beslissing voor deze opera. De Staatskapelle en de maestro overtuigen ten volle. Deze productie leeft van het decorontwerp, de schitterende kostuums, de exemplarische uitvoering, een uitstekende dirigent en een zeer sterk koor en orkest. Succesvol van de eerste noot tot de meesterlijk langzaam gedirigeerde fuga. Een opera-hoogtepunt dat je graag zo snel mogelijk zou willen herbeleven. Het premièrepubliek in het bijna uitverkochte huis moest frequent een beroep doen op de lachspieren en toonde zich dankbaar met een uitbundig, vijftien minuten durend applaus. Barenboim stond midden in zijn orkest, naast de regisseur, en bleek het eindeloos buigen nog niet verleerd.

Deze uitvoering van Falstaff zou u als het even kan echt moeten bezoeken.

Er zijn voorstellingen tot 1 januari 2019.

Daniela Debus / Olivier Keegel (Gepubliceerd op 28/3/2018)

 

1 Comment

  1. Fred schreef:

    1. wie is Barbara Frittolia????
    2. een dr Cajus onzeker over de tekst????? Hallo hoeveel lijntjes heeft ie van buiten te leren zeg?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *