“OBERST CHABERT”

Oberst Chabert

Graf Chabert (Mark Morouse) (Foto: Thilo Beu)

Oberst Chabert, opera van Hermann Wolfgang von Waltershausen op een Duits libretto van de componist, vrij vertaald naar Le Colonel Chabert / La Comtesse à deux maris van Honoré de Balzac. Voor het eerst opgevoerd in de Opera van Frankfurt am Main op 18 januari 1912. Bijgewoonde première in de Oper Bonn op 17 juni 2018.

Graf Chabert: Mark Morouse
Graf Ferraud: Peter Tantsits
Rosine: Yannick-Muriel Noah
Derville: Giorgos Kanaris
Godeschal: Martin Tzonev
Boucard: David Fischer

Beethoven Orchester Bonn
Dirigent: Jacques Lacombe
Regie: Roland Schwab

Muzikaal:
Scenisch:

Oberst Chabert is de meest gekende opera van Waltershausen, ooit een gevierde componist, maar nu bij de doorsnee operaliefhebber zo goed als onbekend. Nochtans werd de opera in 2010 semi-concertant uitgevoerd door de Deutsche Oper Berlin met o.a. Bo Skovhus, Raymond Very en Manuela Uhl en bij die gelegenheid op CD en video vastgelegd.
Het was ooit anders, na de succesvolle creatie in 1912 werd de opera nog hetzelfde jaar in Berlijn, Strasbourg, Stockholm, Wenen en Basel opgevoerd. Zelfs de Vlaamse Opera in Antwerpen speelde het werk al in 1914, zoals toen gebruikelijk in een Vlaamse vertaling!

Colonel Chabert is getrouwd met Rose (Rosine) Chapotel, die voor het huwelijk een bescheiden leven leidde. Chabert, een officier in de cavalerie van Napoleon Bonaparte, wordt zwaar gewond in de slag bij Eylau (1807) en als dood geregistreerd en begraven met andere Franse slachtoffers. Toch overleeft hij. Nadat hij zich uit zijn eigen graf heeft bevrijd en door plaatselijke boeren wordt geholpen, duurt het enkele jaren voordat hij hersteld is. Hij keert terug naar Parijs en ontdekt dat zijn “weduwe” met de rijke graaf Ferraud is getrouwd. Ze heeft ook alle bezittingen van Chabert geliquideerd. Omdat deze bezittingen ten onrechte zijn weggegeven als erfenis, huurt hij Derville, een advocaat, in om zijn geld, zijn naam en zijn eer terug te winnen. Na heel wat verwikkelingen loopt het voor Chabert allemaal slecht af: noch op zijn geld, noch op zijn eer, noch op zijn weduwe kan hij aanspraak maken en hij brengt de rest van zijn dagen door in een hospice.
Het gegeven werd in 1994 verfilmd met niet minder dan Gérard Depardieu, Fanny Ardany, Fabrice Luchini en André Dussollier.
De operaversie heeft het lot van Chabert nog iets dramatischer gemaakt: hij jaagt zich bij het slot een kogel door het hoofd, waarna Rosine uit wroeging vergif slikt.

Deze boeiende plot voor slechts zes personages, zonder koor, was als het ware voorbestemd om een opera te worden. Waltershausen heeft zijn eigen libretto in een meeslepende, symfonische muzikale taal voor groot orkest gegoten, die echter nooit het parlando van de stemmen overstemt: een individuele late romantiek, met leidmotieven en aangescherpte dissonanten, op de drempel van de moderniteit, maar met respect voor de tonaliteit. Zoals bij veel opera’s van het begin van de 20e eeuw, zijn er in deze partituur enkele dingen te horen die ons bekend voorkomen, o.a. van Richard Strauss, maar die bij nader inzicht origineel blijken te zijn, aangezien de meer bekende werken waaraan ze ons herinneren later geschreven werden.

De opvoering in Bonn was een weergaloos succes. Mark Morouse is een bariton met een uitstekende techniek, iets grof besnaard, een nogal droog, donker timbre, maar met een kernachtige en aangename hoogte. Hij gaf met veel invoelvermogen gestalte aan het tragische personage van Chabert. De meeste bijval ging echter naar Yannick-Muriel Noah, een in Madagaskar geboren sopraan met de Canadese nationaliteit, als zijn weduwe Rosine. Zij is gezegend met prachtige stemmiddelen, een warm timbre dat haar uitstekend geschikt maakt voor de grote Verdi- en Puccinirollen die zij op haar repertoire heeft staan (Aida, Tosca, Liu…). Zij produceerde ook enkele bijzonder fraaie piano’s in een rol die vocaal nog het best te vergelijken is met die van Danae, Daphne of Ariadne in de opera’s van Richard Strauss. Haar aangenaam, smeuïg timbre had intrinsiek ook een nadeel: wij misten het laatste trapje naar de kristalheldere topnoten die wij wel van Manuela Uhl horen in de CD en/of de video-opname.

Wij waren ook tevreden met de welluidende bariton van Giorgos Kanaris in de rol van de advocaat Derville en de sonore bas van Martin Tzonev als Godeschal, een zanger die wij graag in een meer omvangrijke partij willen terug horen. Enkel de geknepen hoogte van de tenor Peter Tantsits als Graaf Ferraud viel wat tegen.

Niets dan lof voor het Beethoven Orchester Bonn o.l.v. Jacques Lacombe, die in 2010 ook de uitvoering in Berlijn dirigeerde. Het orkest speelt een niet te onderschatten rol in deze opera en klonk dynamisch in de snelle gedeelten en rijk expressief in de langzame lyrische bladzijden.

Het regieconcept was een miskleun van formaat. Terwijl de eerste akte zich afspeelt in het kantoor van advocaat Derville en de twee volgende akten in de woning van Graaf Ferraud, kregen wij één decor voor de ganse opera: het slagveld waar Chabert zwaar verwond werd. Dat is bij de aanvang van de opera al tien jaar voorbij… De actie zelf speelde zich af achter of tussen een betonnen ruïne, een zware – weliswaar niet slecht ogende – scènevuller zonder enige functionaliteit of nut.
Dreunende monotone bastonen, gegenereerd door een synthesizer, teisterden onze oren voor de aanvang van de opera en tussen elke akte. Dat ging gepaard met op het publiek gerichte lichtprojectors. Waarom? Ogen toeknijpen en vingertoppen in de oren duwen was de enige manier om er aan te ontsnappen.
Wij willen er verder ons Latijn niet aan kwijt, maar toch nog even dit: wij konden een schaterlach niet onderdrukken toen het regisseursteam bij het slot kwam groeten: zij waren met zijn acht! Acht zelfvoldane nullen voor de regie, naast zes zangers en één dirigent.

Ondanks de zinloze enscenering, kunnen wij een bezoek aan de Opera van Bonn voor Oberst Chabert best aanbevelen. Een kennismaking met dit verwaarloosde werk loont beslist de moeite. Er zijn nog voorstellingen op 21, 27/6, 5 en 13/7/2018. Of beleef de opera door de integrale video-opname op Vimeo in de semi-concertante uitvoering van Berlijn in 2010.

G.M. (Gepubliceerd op 19/6/2018)

1 Comment

  1. olivier keegel schreef:

    Interessant! Nog nooit van deze opera gehoord…..

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.