Zauberflöte als drugs-gerelateerd werktheater

Die Zauberflöte

Ensemble (Foto © Salzburger Festspiele / Ruth Walz)

Die Zauberflöte, opera van Wolfgang Amadeus Mozart op een libretto van Emanuel Schikaneder. Voor het eerst opgevoerd op 30 september 1791 in Schikaneder’s theatrer, het Freihaus-Theater auf der Wieden in Wenen. Voorstelling door de Salzburger Festspiele in het Grosses Festspielhaus op 31 juli 2018.

Sarastro: Matthias Goerne
Tamino: Mauro Peter
Die Königin der Nacht: Albina Shagimuratova
Pamina: Christiane Karg
Erste Dame: Ilse Eerens
Zweite Dame: Paula Murrihy
Dritte Dame: Geneviève King
Papageno: Adam Plachetka
Papagena: Maria Nazarova
Monostatos: Michael Porter
Sprecher: Tareq Nazmi
Großvater: Klaus Maria Brandauer
Drei Knaben: Wiener Sängerknaben

Konzertvereinigung Wiener Staatsopernchor
Wiener Philharmoniker

Dirigent: Constantinos Carydis
Regie: Lydia Steier

Muziek:
Regie:

Het gerommel dat wij hoorden toen wij het “Großes Festspielhaus” in Salzburg verlieten, bracht niet de verkoelende onweersbui waarop wij gehoopt hadden. Het helse kabaal kwam aangedreven vanuit Wenen, waar een vloekende en tierende Mozart zich in zijn graf omdraaide en hel en verdoemenis preekte over wat ze met zijn Zauberflöte in Salzburg hadden uitgespookt.

Waar te beginnen met de beschrijving van een allesomvattende mislukking? De hoeveelheid diepdroevige hupsafladder tartte letterlijk elke beschrijving. Helaas waren deze keer ook de zangers geen lichtpuntje in het sombere landschap bevolkt door regie-gerelateerde zombies. Wanneer de “drei Knaben” en de “drei Damen” het meeste applaus krijgen, dan weten we wel hoe laat het is. En op deze avond kon “laat” niet vroeg genoeg komen. De cast had niet misstaan in Tod Browning’s film Freaks, maar was door een wrede speling van het lot in deze Mozart-opera beland.  Matthias Groene als Sarastro was als een kunstschaatser in een ijshockeyteam. Deze bariton zong in het verleden Papageno en bleek ten ene male ongeschikt voor de laag gelegen, onheilspellende rol van Sarastro. De lage noten bevonden zich eenvoudigweg buiten zijn bereik en waren nauwelijks hoorbaar. Een bleek, krampachtig en pijnlijk optreden. Mauro Peter als Tamino deed het iets beter. Iets… Zijn middentonen zijn redelijk krachtig, maar de hoge tonen waren inconsistent: het was persen geblazen. Beter was Adam Plachetka als Papageno. Hij overtuigde met zijn solide stem en komisch acteerwerk.  Zo er nog iets te genieten was, dan moest dat van de dames komen, die het heel wat beter deden dan hun mannelijk collega’s. Christiane Karg als Pamina en Maria Nazarova als Papagena leverden een goede, constante prestatie, en vertoonden geen enkele vorm van vocale vliegangst in de hogere regionen. Albina was als Koningin van de Nacht zelfs goed op dreef. In “Hört, hört, hört” raakte ze de hoge Bes, maar nou ook weer  niet de volle tien tellen die Mozart in gedachten had.

Het kostte haar duidelijk moeite zonder dat dit echter tot storende vocale ongerechtigheden leidde. Shagimuratova is bovendien een sterke actrice. En dan de sterren van de avond: de “drei Knaben” (uiteraard gerekruteerd uit de Sängerknaben), de “drei Damen” en niet te vergeten de  Konzertvereinigung Wiener Staatsopernchor. Dirigent Constantinos Charydis creëerde een paar aardige momenten, maar wij zagen en hoorden weinig eigenheid  in zijn dirigeren. Terwijl “Dies Bildnis ist bezaubernd schön” een slow-motion uitvoering kreeg, werd die andere Tamino-aria “Wie stark ist nicht dein Zauberton” erdoorheen gejaagd. Daar bleef het niet bij; de inconsistente tempi traden ons gedurende de hele avond blijmoedig tegemoet.

 

Tweede Wereldoorlog once again

Het was nog een hele klus om je aandacht bij de zangers te houden. Er was namelijk een concept! Ontsproten aan het denkraam van regisseuse Lydia Steier, en tot volle schabouwelijke wasdom gebracht door haar handlangers kostuumontwerpster Ursula Kudmer en vormgeefster Katharina Schlipf. Een onhandelbaar monstrum was het resultaat. Het idee van een grootvader (Klaus-Maria Brandauer) die een sprookje vertelt aan zijn drie kleinzonen was weliswaar overbodig, maar aanvankelijk niet eens zo heel storend. Aanvankelijk! Na een tijdje begon Het Concept stierlijk te vervelen en stak het een spaak in het wiel van de verhaallijn. De rest van de enscenering was een portie dat wij volgaarne aan Fikkie hadden gevoerd. Een bizarre potpourri van horrorfiguren, circusartiesten, foto’s uit de Tweede Wereldoorlog (terug van weggeweest), idiote kostuums en make-ups en toespelingen die alleen voor de kenners van grensverleggend muziektheater (Mensen Van Nu) te doorgronden zijn. Kijkt u nog even mee: manspersonen verkleed als moddervette verpleegsters dan wel verpleegkundigen die kinderwagens (de rolstoel van vroeger) voortduwen, bloederige clowns met soldatenhelmen, ballerina’s in berenkostuum met roze veren op het hoofd en in tutu’s gehulde balletdansers met berenhoofden. Ook willen wij u de Chinees-achtigen niet onthouden, getooid met puntige ijzers rond de nek.  Een constante, zinloze en willekeurige parade van misvormde figuren, die onbegrijpelijke bewegingen uitvoerden. Kortom: Die Zauberflöte anno 2018! Zoals iemand in de pauze zei: “Drugs maken meer kapot dan je lief is.” De enscenering scheen te maken te hebben met drugsgerelateerde dromen, psychische aandoeningen of niet-verwerkte nachtmerries van kinderen. Of met alle drie.

De bonte waanzinskermis op de Bühne zal een vermogen gekost hebben, geld dat beter besteed had kunnen worden aan het honorarium van betere zangers. Zangers die Zauberflöte en Salzburg verdienen.  Zauberflöte is tenslotte een opera. Opera gaat over zingen.

Verdere voorstellingen op 4, 7, 15, 24 en 30 augustus 2018.

Gabi Eder / Olivier Keegel (adaptatie) (Gepubliceerd op 2/8/2018)

 

8 Comments

  1. Anna Minis schreef:

    Hoe is het in Godsnaam mogelijk dat zoiets op de planken komt. Die ballerina’s in berenkostuums met roze veren op het hoofd had ik wel eens willen zien…heeft u daar een foto van?

  2. Anna Minis schreef:

    Ik heb de Engelse versie gelezen om te kijken of heer Keegel niet een beetje heeft overdreven,,,maar nee, zo was het echt.
    Jammer genoeg kan ik Arte niet ontvangen, maar zondag 5 augustus wordt het verkort uitgezonden op ZDF (22 uur).
    Ik hoop dat die beren met de roze veren erin zitten, want die wil ik natuurlijk zien.

  3. Fred Coeleman schreef:

    Ja, het was een beetje vreemde circus opvoering, met aan het eind een LUIDE BOE. dat gaf precies het oordeel. jammer, dat Wolfie hiervoor uit Wenen terugmoest komen om zich af te vragen, WAAROM, WAAROM… maar ja, zo moeten vaak meer componisten uit hun graf staan, of zich een paar keer omdraaien….. we moeten er maar mee proberen om te gaan. Er zijn gelukkig ook betere Toverfluiten te zien. De zangers waren over het algemeen OK, orkest soms beetje te snel. en soms erg langzaam…….. jammer

  4. Ad Middendorp schreef:

    Dat je voor die onzin zover van huis heb moeten gaan, schande! Maar intussen ben ik wel benieuwd, dus om 11 uur zit ik vanavond voor de buis. Zo zie je maar, negatieve publiciteit is ook publiciteit en nog altijd vele malen beter dan geen publiciteit.

  5. Ad Middendorp schreef:

    Niet gehinderd door enige kennis van zaken, heb ik gisterenavond het hele spektakel aanschouwd op ZDF. Dankje, Anna.
    Nou die Wolfgang, dat was me er eentje. Hoe verzin je het bij elkaar. Het hele Zirkus van Jeroen Bosch er op los gelaten.
    En wat een magisch decor. Heb me tot het uiterste ingespannen om enig plot te ontdekken, is helaas niet gelukt.
    Heb tot aan de aftiteling verdwaasd zitten kijken. Hoewel ik aanvankelijk dacht slechts enkele minuten nodig te hebben om tot
    een oordeel te komen.

  6. Anna Minis schreef:

    Ik vond deze recensie nog tamelijk mild gezien de ongelooflijk wanordelijke troep onzin die Die Zauberflöte moest voorstellen.
    De handeling verzoop in de overbodige troep aanstellerij, maar het ergst is nog dat het stomvervelend was. Er was zoveel te zien dat het eigenlijk neer kwam op niets. Het sloeg neer als slecht bier omdat het van alles veel te veel was.
    Ik geef toe dat een TV scherm niet te vergelijken valt met de voorstelling in de zaal, maar dit was een overduidelijk geval.

  7. Kersten van den Berg schreef:

    `Foto`s uit de Tweede Wereldoorlog`. Zonde toch dat de oorspronkelijke sprookje vertellende opa Bruno Ganz (onvergetelijk als Hitler in de film Der Untergang) zich wegens ziekte op korte termijn moest laten vervangen.

    • Anna Minis schreef:

      Ja, Bruno Ganz was fantastisch als Hitler. Maar Klaus-Maria Brandauer is een minstens even groot acteur. Zijn vertolking van Hendrik Höfgen in ”Mephisto” was geniaal. Ook als de grootvader deed hij het goed, maar dat had hij van mij mogen laten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.