ARTE CONCERT – “SAUL”

Oratorium van Georg Friedrich Händel op een libretto van Charles Jennens. Voor het eerst uitgevoerd in het King’s Theatre te Londen op 16 januari 1739.
Productie van het Glyndebourne Opera Festival 2015.
Opname te zien op Arte Concert of op DVD/Blu-ray.

Saul: Christopher Purves
David: Iestyn Davies
Merab: Lucy Crowe
Michal: Sophie Bevan
Jonathan: Paul Appleby
High Priest: Benjamin Hulett
Witch of Endor: John Graham-Hall

The Glyndebourne Chorus
Orchestra of the Age of Enlightenment
Dirigent: Ivor Bolton
Regisseur: Barrie Kosky

Händel Saul Glyndebourne 2015

Het feest in de eerste acte met achteraan op de tafel, van links naar rechts: Lucy Crowe als Merab, Paul Appleby als Jonathan, Christopher Purves als Saul en Sophie Beval als Michal. (Foto © Bill Cooper)

saul2_s

Christopher Purves als Saul en Benjamin Hulett als de hogepriester. (Foto © Bill Cooper)

Händel Saul Glyndebourne 2015

Aan het orgel Iestyn Davies als David. (Foto © Bill Cooper)

Händel Saul Glyndebourne 2015

Laatste acte. De verloren veldslag met Sophie Beval als Michal. (Foto © Bill Cooper)

Moeten wij de lezers er aan herinneren dat “Saul” in feite een oratorium is? Het is pas de laatste decennia van het concertpodium naar het operatoneel verhuisd en als dusdanig is het werk nu ook in de genadeloze klauwen van operaregisseurs terechtgekomen.

Deze opvoering is daar het levende bewijs van. Regisseur Barrie Kosky is voor ons geen onbekende. Hij joeg ons de stuipen op het lijf bij o.a. opvoeringen van “Der fliegende Holländer” (2006) en “Götterdämmerung” (2011), beide in het Aalto Theater te Essen.

Het was dan ook met een zekere scepsis dat wij deze video-opname van “Saul” bij Arte Concert aanklikten. Maar in feite viel het nog mee. Kosky verplaatst de actie naar de pruikentijd en maakt er een bont en hyperkinetisch spektakel van met weelderige decors, zoals de feesttafel in de eerste acte, overladen met kleurrijke bloemstukken en een overvloed van fruit. Hij zorgt tijdig voor afwisseling met meer sobere, maar toch treffende scènes zoals het orgelfragment tussen het tweede en het derde bedrijf waar David een orgel bespeelt tussen ontelbare brandende kaarsen.

Maar alles was niet even smaakvol. Het afwijzen door David van een huwelijk met Merab en zijn vriendschap met Jonathan waren voor Korsky genoeg om er twee zich lekker aflikkende homo’s van de maken.
Ronduit grotesk is de scène tussen Saul en de heks van Endor, voorzien van twee lange, logge borsten waar Saul protserig aan zuigt waarna de moedermelk uitvoerig over zijn aangezicht druipt. Een lange mondkus bekroont deze wansmakelijke scène.

Nieuw is het in feite allemaal niet. Deze orgie van beelden met een overdaad van schokkende details roept herinneringen op aan de reeks muzikale film van Ken Russell zoals “Mahler” (1974), “Lisztomania” (1975) en “Tommy” (1975) die veertig jaar geleden op ons een grote indruk maakten.

Muzikaal was het een voortreffelijke voorstelling zoals wij die van het Glyndebourne Opera Festival gewoon zijn. De basbariton Christopher Purves kennen wij vooral van zijn indrukwekkende vertolkingen in moderne werken zoals o.a.“Written on skin” van George Benjamin (Aix-en-Provence, 2012) en “The perfect American” van Philip Glass (Madrid, 2013). Maar ook deze sterk contrasterende klassieke muziek beheerst hij probleemloos en zijn uitbeelding van Saul was dan ook vocaal doordringend en geloofwaardig, ondanks de belachelijke make-up van een travestiet, met fel roodgeleurde lippen en de obligate “tache de beauté” naast de neus.

Minder enthousiast waren wij over de sopraan Lucy Crowe als zijn dochter Merab, die naast fraaie momenten ook enkele onzuivere intonaties en een onstabiel legato liet horen. Ook de countertenor Iestyn Davies als David was geen hoogvlieger. Wel mooi ingetogen met een sierlijke, pakkende voordracht, maar ook met het bijna voor countertenors gebruikelijke tekort aan resonantie en mannelijkheid. Het is moeilijk te geloven dat zo’n androgyne type de reus Goliath versloeg.

Bijzonder mooi waren de kristalheldere stem van de sopraan Sophie Bevan als Michal en de stijlvolle tenor Paul Appleby als Jonathan. Benjamin Hulett als de hogepriester en John Graham-Hall als de heks van Endor vervolledigden eervol de bezetting.

Wij hebben veel bewondering voor het Glyndebourne Opera Chorus, niet enkel voor hun kernachtige en precieze zangkunst, maar ook voor het complexe drilwerk dat de regisseur hun oplegde en dat zij als een goed functionerend balletensemble wisten te voltrekken. Barrie weet alleszins hoe hij scenisch met een koor moet omgaan, al ging dat vaak gepaard met storende geluiden.

Het Orchestra of the Age of Enlightenment onder leiding van Ivor Bolton was simpelweg om van te snoepen en het was niet meer dan logisch dat bij het slot de individuele prestaties van de orkestleden toegejuicht werden.

Al bij al een voorstelling die geen minuut verveelt, prettig om naar te kijken, maar wat heeft het in feite nog met Händel of het Bijbelverhaal te maken? Zou Kosky zich niet beter tot een ander medium richten waar hij zijn creatieve geest ongeremd kan loslaten, een speelfilm bijvoorbeeld, in plaats van opera/oratorium te degraderen tot goedkoop entertainment.

Om even een analogie te maken met de beeldende kunst: graffiti op een kale muur kan creatief zijn en zelfs een zekere graad van esthetiek inhouden, maar spuit je dezelfde graffiti over een meer waardevol kunstwerk (stel je voor, over een Rubens of een Renoir…) dan wordt het puur vandalisme en een misdaad.

De kwaliteit van de opname is uitstekend met een juist toegespitste beeldregie van François Roussillon. HD kwaliteit, 16:9 beeldverhouding, Frans of Duits ondertiteld en een duurtijd van 164 minuten.

G.M. (Gepubliceerd op 23/8/2016)

DelenShare on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someone

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *