TURANDOT IN COVENT GARDEN: LEVE DE OPERA!

Turandot

Ensemble. (Foto © Tristram Kenton – ROH)

Turandot, opera van Giacomo Puccini op een libretto van Giuseppe Adami en Renato Simoni. Voltooid door Franco Alfano. Voor het eerst opgevoerd in het Teatro alla Scala te Milaan op 25 April 1926. Bijgewoonde voorstelling in het Royal Opera House Covent Garden te Londen op 15 juli 2017.

Turandot: Christine Goerke
Calaf: Aleksandrs Antonenko
Liù: Hibla Gerzmava
Timur: In Sung Sim
Ping: Michel de Souza
Pang: Aled Hall
Pong: Pavel Petrov

Chorus & Orchestra of the Royal Opera House
Dirigent: Dan Ettinger
Regie: Andrei Serban

Muzikaal:
Scenisch:

Sprookjesopera’s zijn niet bijzonder populair bij de dienaren van het regietheater. Men “kan” er niet veel mee, want de verhaallijn is vrij rigide “des sprookjes” en dat bevalt de eigentijdse (tegendraadse, controversiële, spraakmakende etc. etc.) regisseur-met-een-visie niet. Eenvoudiger is het om een masturberende Don Giovanni, een nymfomane Carmen of een blijf-van-mijn-lijf  Traviata de Bühne op resp. het weiland in te sturen. En áls een sprookjesopera eens het slachtoffer wordt van een visionaire regisseur, is het resultaat deplorabel. Men denke aan Hänsel und Gretel op een derdewereld vuilnisbelt (met Unicef-collect ná, dat dan weer wel) of de schabouwelijke Turandot van regisseur Calixto Bieito (“enfant terrible” is de zelf gekozen en gekoesterde middle name) die Turandot in communistisch China plaatste: compleet met sweatshops, handel in babylijkjes en de in het hedendaagse operabedrijf zo in zwang zijnde verkrachtingen. Kortom, heel veel Pasolini’s Salò, heel weinig Puccini’s Turandot. Want op pagina 1 van het vademecum van de spraakmakende operaregisseur staat nog altijd met gouden letters “Gij Zult Shockeren” (en uzelve als redder van de kunst profileren). Gij zult de opera naar elk mogelijk tijdsgewricht verplaatsen, behalve dat van het libretto.

Was het niet Gerard Mortier die ooit verklaarde dat opera’s vooral “bijgewerkt” moeten worden zodat een werk dat in een bepaald tijdperk gedateerd is, vandaag “iets fris” communiceert? Helaas resulteert deze opvatting in een mate van onfrisheid waar zelfs de drievoudige bescherming van Rexona niet tegen bestand is: een vermoeiende parade van ijskasten, kalasjnikovs, Chevrolets, zonnebrillen, persfotografen met camera’s uit de jaren vijftig, bierblikjes, prostituees in weilanden, hamburgers, en diverse uitingen van anti-imperialistische, anti-seksistische oprispingen die Mozart en Verdi (eindelijk) “relevant” maken. Zangers dienen gekleed te gaan in te wijde colberts, zangeressen in petticoat + zonnebril in het haar. Dit alles om de opera toegankelijk te maken voor “een publiek van vandaag” (wanneer reed u het laatst in een Chevrolet?) of vanuit een diepere-dan diepe gedachte van pseudo-Freudiaanse of psychoanalytische snit.

Andrei Serban

Met bovenstaande wil ik maar zeggen: uw recensent bezocht Turandot in het Royal Opera House, onder regie van de gezegende regisseur Andrei Serban. Een verpletterende en euforische ervaring. Qua impact denk Zeffirelli’s Tosca.

Puccini heeft Turandot, noch een van zijn andere opera’s (dus blijf daar een keer met je fikken af!) nooit bedoeld om een politiek statement af te geven, hetgeen regisseur Serban zich zeer wel bewust is. Dat laat onverlet dat Turandot, ondanks het sprookjeskarakter, donkere, sombere en gewelddadige aspecten heeft. Het gaat om een wrede prinses die iedereen om zeep brengt die haar raadsels niet kan oplossen. Velen zijn reeds naar haar koninkrijk gekomen, even zovelen zijn onthoofd. (En juist nu, een tijd waarin een terreurorganisatie als IS……. Nee, nee, nee. )

De regies van Andrei Serban zijn moeilijk in een hokje te plaatsen, maar associaties aan Franco Zeffirelli en Otto Schenk dringen zich nogal eens op. De ene keer wat abstract en gestileerd (niets tegen), maar op de een of andere manier altijd in overeenstemming met de aard van de opera. Niet altijd wat men noemt “traditioneel”, maar ook nooit bizar experimenteel. Uncle Serban simply gets the job done. Zijn inmiddels al 34 jaar oude regie staat anno 2017 nog steeds als een huis. Wat een geweldig spektakel! Het ziet er allemaal perfect uit: de kleurige kostuums, de maskers, de geweldige choreografie.
De outfit van prinses Turandot is verblindend maar het koor van omstanders is gekleurd in somber grijs en bruin. Een mooi theatraal effect waarvan de betekenis duidelijk is: adel versus jan-met-de-pet. Ontwaar ik maatschappijkritiek?!

In de uitvoering die ik bezocht, werd de rol van Calaf gelukkig niet door Roberto Alagna maar door Aleksandrs Antonenko vertolkt, en dat was helaas van de regen in de drup. Als we dit even onder ons kunnen houden: Antonenko, een matig acteur overigens, zong herhaaldelijk vals als de neten, en ik vind dat op de een of andere manier niet prettig. Call me old-fashioned if you want.  Zijn “Nessun dorma” had te kampen met een opmerkelijke en niet geheel geslaagde ademtechniek en maakte een haperende indruk. “Nessun dorma” was ook geen showstopper, voornamelijk omdat dirigent Ettinger daar geen zin in had.

Turandot is een van de lastigste sopraanrollen in de gehele operaliteratuur en vereist een Wagneriaans uithoudingsvermogen gekoppeld aan het vermogen om duivels hoge noten onvervaard tegemoet te treden. Christine Goerke was met haar volle en rijke sopraan briljant in haar signature role. Dat geldt a fortiori voor Hibla Gerzmava als de slavin Liú. Prachtstem, zeer ontroerend, het woord “zoetgevooisd” dringt zich op. Deze Russische Gerzmava kreeg het meeste applaus van het Londense publiek, waarbij aangetekend zij dat Liú altijd standaard uitgerust is met een overlevingspakket applaus: lief, betraand slavinnetje versus ijskonijnig onsympathiek secreet immers!

De Israëlische dirigent Dan Ettinger leidde het Orchestra of the Royal Opera House voortreffelijk.

Olivier Keegel (Gepubliceerd op 17 juli 2017)

DelenShare on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someone

1 Comment

  1. Rolinda schreef:

    Too badt that the last performance was on July 16. I would have loved to see and hear this Turandot

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *