“WIR GRATULIEREN” (MAZL TOV) & “DER RING DES POLYCRATES“

Wir gratulieren

Ks. Winfrid Mikus (Reb Alter), Elisabeth Auerbach (Bejlja), Irina Simmes (Madame), Ipca Ramanovic (Chaim) (Foto: Annemone Taake)

Wir gratulieren (Mazl tov), opera van Mieczyslaw Weinberg (muziek en libretto) naar het toneelstuk Mazl tov van Scholem Alejchem. Gecreëerd in het Kammertheater te Moskou op 13 september 1983.
Der Ring des Polykrates, opera van Erich Wolfgang Korngold op een libretto van Leo Fel, vrij gebaseerd op het gelijknamig toneelstuk van Heinrich Teweles. Gecreëerd in het Nationaltheater te München op 28 maart 1916.
Première van deze productie in het Theater Heidelberg op 28 mei 2017. Bijgewoonde voorstelling op 30 juni 2017.

Wir gratulieren
Fradl, Dienstmädchen: Gloria Rehm
Bejlja, Köchin: Elisabeth Auerbach
Madame, ihre Hausherrin: Irina Simmes
Chaim, Diener aus dem Nachbarhaus: Ipca Ramanovic
Reb Alter, fliegender Buchhändler: Ks. Winfrid Mikus

Der Ring des Polycrates
Wilhelm Arndt, Hofkapellmeister: Alexander Geller
Laura, seine Frau: Irina Simmes
Florian Döblinger, Paukist und Notenkopist: Namwon Huh
Lieschen, Lauras Dienstmädchen: Gloria Rehm
Peter Vogel, Wilhelms Freund: Ipca Ramanovic
Pianist: Stanislav Novitskiy

Dirigent: Olivier Pols
Regie: Yona Kim

Muzikaal:
Scenisch:

Schijnbaar was het geen slecht idee om van de twee korte eenakters van Korngold, Violanta en Der Ring des Polycrates, slechts de tweede opera op te voeren samen met Mazl tov van Mieczyslaw Weinberg. De twee componisten waren Joods, moesten hun vaderland ontvluchten voor het Nationaalsocialisme en hun werken werden al vroeg met succes bekroond.
Maar daarmee houdt de vergelijking ook op. Korngold was een wonderkind uit een welgestelde Weense familie: hij componeerde Violanta en Der Ring des Polycrates toen hij amper negentien jaar was. Hij emigreerde naar Californië en schreef daar nog hoofdzakelijk filmmuziek. Weinberg stamt uit een nederige Poolse familie en trok tijdig naar de Sovjet-Unie, waar hij echter rekening moest houden met het repressieve regime van Stalin.

Ook de inhoud van de opera’s is volkomen verschillend van sfeer. Mazl tov vindt weliswaar plaats in de woning van een rijke Joodse dame in Odessa, maar de actie zelf heeft plaats in de keuken waar de kokkin, een weduwe, zich beklaagt over de zware arbeid en haar verder eenzaam leven. Als Reb Alter, een ambulante boekhandelaar, het dienstmeisje Fradl en daarna Chaim, de knecht van een buur haar komen vergezellen, wordt er heel wat afgeroddeld. Met de hulp van enkele borrels komen de tongen los en wordt het weldra een lustig, maar rumoerig gezelschap. Het komt zelfs tot een geïmproviseerd dubbel huwelijk, compleet met choepa (baldakijn) en het in scherven stampen van een glas. Tot “Madame” hen tot de orde roept…

Der Ring des Polycrates, daarentegen, speelt zich af in de luxueuze woning van de muzikant Wilhelm Arndt die alles heeft om gelukkig te zijn: een succesvolle carrière en een mooie, trouwe vrouw. Bovendien werd hij zojuist benoemd tot Hofkapellmeister. Als zijn vriend Peter Vogl komt opdagen en zegt dat hij het noodlot niet mag uitdagen en (zoals in Schiller’s ballade Der Ring des Polykrates) voor dat geluk een offer moet brengen, wordt deze na wat gepalaver al vlug de deur gewezen. Laura en Wilhelm leven verder lang en gelukkig!

Ook muzikaal zijn de twee werken volkomen verschillend: bij Weinberg heerst zelfs in een komedie een wat wrange, weemoedige ondertoon. De zeer virtuoos georkestreerde opera van Korngold klinkt rijker, transparanter en frisser, maar wat oppervlakkig en wij missen de diepgang van Weinberg.

De opvoering in Heidelberg was zeer verdienstelijk. Er was slechts één decor voor beide opera’s. De afgebrokkelde, onderkomen keukenruimte en de afgesleten, vuile trappen pasten uitstekend bij Mazl tov, maar misten de glamour en de weelde die de woning van de rijke muzikant moet uitstralen. Bovendien kwam regisseur Yona Kim op het onzinnige idee om enkele personages van Mazl tov als schimmen in de opera van Korngold te laten ronddwalen.

Er werd wel goed geacteerd en door enkele zangers ook goed gezongen. Ks Winfred Mikus, een niet meer zo jonge maar vocaal nog frisse tenor, was een voortreffelijke Reb Alter en de bariton Ipca Ramanovic bekoorde als Chaim en Peter Vogel door zijn romige, goed gedoseerde baritonstem. Wij waren minder opgetogen met de krachtpatserijen van tenor Alexander Geller als Wilhelm Arndt.
Bij de vrouwen viel vooral de mezzosopraan Elisabeth Auerbach als de gemoedelijke kokkin in de smaak. Bij de andere dames, twee sopranen, waren de toonanzetten niet altijd even strak: Irina Simmes had wel de juiste allures voor Madame en Laura, terwijl Gloria Rehm in beide opera’s een pittig diensmeisje vertolkte.

Het orkest speelt een niet te onderschatten rol in deze beide opera’s en wij waren aangenaam verrast door de mooie klanken die het Philharmonisches Orchester Heidelberg produceerde onder de leiding van Olivier Pols.

Een vijf sterren de luxe voorstelling mag je in het kleine Stadtheater van Heidelberg natuurlijk niet verwachten, daarvoor heeft het gezelschap niet de financiële middelen, maar de keuze van deze werken verdient wel onze hoogste waardering.

Er is nog een voorstelling op 10/7/2017.

G.M. (Gepubliceerd op 4/7/2017)

 

DelenShare on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someone

5 Comments

  1. Conus schreef:

    Mooie, informatieve recensie!

  2. Conus schreef:

    https://www.facebook.com/groups/218887881485520/permalink/1702193403154953/?comment_id=1702506133123680&notif_t=group_comment&notif_id=1499183083923431 Op Facebook schrijft Basia Jaworski: “Had ik graag gezien.
    Overigens: Korngold was 17 toen hij Violanta schreef (ook het libretto was van zijn hand). En dat is niet waar dat hij in Calfornië alleen maar filmmuziek componeerde.”

  3. Conus schreef:

    https://www.facebook.com/groups/218887881485520/permalink/1702193403154953/?comment_id=1702506133123680&notif_t=group_comment&notif_id=1499183083923431

    Op Facebook schrijft Basia Jaworski: “Had ik graag gezien.
    Overigens: Korngold was 17 toen hij Violanta schreef (ook het libretto was van zijn hand). En dat is niet waar dat hij in Calfornië alleen maar filmmuziek componeerde.”

    • Conus schreef:

      Ik denk dat hier voltooiing van de compositie (1913) en première (1916) door elkaar spelen. Er staat niet in de recensie dat K. “alleen maar filmmuziek” componeerde. Tussen 1934 en 1938 pendelde Korngold tussen Californië en Wenen. Hij schreef muziek voor Captain Blood, Anthony Adverse, Another Dawn en The Prince and the Pauper, maar hij werkte ook verder aan zijn vijfde opera Die Kathrin. Korngold weigerde serieuze composities en opera te schijven zolang Hitler aan de macht was. Hij voorzag in zijn levensonderhoud als filmcomponist.

  4. Basia Jaworski schreef:

    aan Conus:

    “In de jaren 1934 – 1938 pendelde Korngold tussen Hollywood en Wenen. ‘s Winters werkte hij aan de filmmuziek en de zomers besteedde hij aan zijn “serieuzere” werken (uit mijn recensie van Die Kathrien):

    https://basiaconfuoco.wordpress.com/2016/10/08/die-kathrin/

    Aan G.M. : bedankt voor de recensie!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *