“DAS LIED DER NACHT” – EEN VERGETEN MEESTERWERK

Das Lied der Nacht

Ferdinand von Bothmer (Der namenlose Sänger) en Lina Liu (Lianora) (Foto: Jörg Landsberg)

 

Das Lied der Nacht, dramatische ballade in 3 akten opus 23 van Hans Gal op teksten van Karl M. von Levetzow. Gecreëerd in het Opernhaus te Breslau (nu Wroclaw) op 24 april 1926. Bijgewoonde première in het Theater Osnabrück op 29 april 2017.

Die Fürstin-Äbtissin: Gritt Gnauck
Lianora, Erbprinzessin von Sizilien: Lina Liu
Galwine, ältere Folgedame: Elzbieta Schiffer
Hämone, jüngere Folgedame: Susann Vent-Wunderlich
Tancred, Vetter: Lianoras Rhys Jenkins
Der Kanzler-Reichsverweser: José Gallisa
Ciullo, der Bootmann / der namenlose Sänger: Ferdinand von Bothmer

Osnabrücker Symphonieorchester
Opernchor des Theaters Osnabrück
Extrachor des Theaters Osnabrück,

Dirigent: Andreas Hotz
Regie: Mascha Pörzgen

Muzikaal:
Scenisch:

Das Lied der Nacht, een romantisch drama gesitueerd in het 12de eeuwse Palermo werd voor het laatst uitgevoerd in 1930, verbannen door Hitler, samen met alle muziek van Hans Gal. Deze opera toont Gal op het hoogtepunt van zijn muzikale kracht als operacomponist. De première in Breslau in 1926 werd beschouwd als “één van de prachtigste opera-ervaringen ooit!” zoals een criticus van de Schlesische Tagespost het toen schreef.

Operaliefhebbers zullen tevergeefs naar een opera-opname van Hans Gal zoeken. Wel zijn de symfonische en instrumentale werken goed op CD vertegenwoordigd: de vier symfonieën, enkele concerto’s en veel kamermuziek. Maar geen enkele opera! Zelfs geen fragmenten en dat vinden wij na het bijwonen van deze herontdekking in het Theater Osnabrück toch bijzonder jammer. Zie hier de lijst van opnamen.

Gal vs Goldschmidt

Reminiscenties aan Richard Wagner, aan Richard Strauss, aan Gustav Mahler, wij hoorden het allemaal in deze verbluffend mooie, exuberant lyrische compositie die toch een eigen sfeer ademt. Wat een rijk en expressief klankpalet! De harmonische combinaties zijn absoluut modern, maar modern in de beste zin van het woord.
Hans Gal was ons tot nu toe onbekend, nu staat hij in de top tien van componisten waar wij zo vlug mogelijk nog een andere opera van willen bijwonen!

Het lot dat Hans Gal onderging, vertoont veel gelijkenissen met dat van Berthold Goldschmidt. Beiden ontvluchtten zij het Nationaal-Socialisme in de jaren dertig voor het Verenigd Koninkrijk waar zij tot het einde van hun dagen zouden blijven, Goldschmidt als medewerker van de BBC, Gal als professor aan de universiteit van Edinburgh. Beide werden zij meer dan 90 jaar oud en kregen weinig erkenning als operacomponist nadat zij Duitsland ontvlucht waren.
Er is echter één groot verschil: Goldschmidt heeft de wereldwijde erkenning van zijn opera’s nog meegemaakt dankzij een opvoering van Der gewaltige Hahnrei in de Komische Oper Berlin (1994), de opname van deze opera in de reeks “Entartete Musik” bij Decca en kort daarna de opname van Beatrice Cenci bij Sony.
Van Hans Gal werd pas in 2012, postuum, zijn bekendste opera Die heilige Ente in de Sophiensäle te Berlijn opgevoerd en nu pas Das Lied der Nacht in het Theater Osnabrück. Er is ook een concertante uitvoering gepland op 4 juni 2017 in de Queens Hall te Edinburgh.

Inhoud

Wij vertellen even de inhoud van de opera, die in geen enkel operaboek te vinden is:
Na de dood van de koning, dringt het volk er op aan dat Prinses Lianora in het huwelijk treedt. Maar Lianora wil geen huwelijk en vindt het klooster de enige uitweg.
Maar dan hoort zij nacht na nacht de stem van een man wiens smachtend gezang haar fascineert, te meer omdat niemand weet waar de stem vandaan komt en wie de zwartgeklede en gemaskerde zanger is.

Door zijn gezang ontluikt er een emotionele band tussen Lianora en de mysterieuze vreemdeling die zich steeds dichter bij het paleis Koninklijk Paleis waagt.

Op een nacht dringt Lianoras neef Tancred in de kamer van de prinses en de vreemde zanger redt haar uit de greep van de gewelddadige Tancred. De volgende dag kondigt Lianora aan dat ze de mysterieuze zanger als haar toekomstige man gekozen heeft. Wanneer de vreemdeling echter zijn masker afzet en onthult dat hij Ciullo is, Lianoras bootman, een eenvoudige man van het volk, trekt zij de huwelijksgelofte terug in. Te laat voor de verliefde Ciullo die in het bijzijn van iedereen zijn leven beëindigt. Te laat ook voor Lianora die nu pas beseft dat “Das Lied der Nacht” in feite “Das Lied der Liebe” was.

De opvoering in Osnabrück

De opvoering in het Theater Osnabrück was wat wisselvallig. Veruit de grootste rol is deze van Prinses Lianora, hier vertolt door Lina Liu. Het is beslist een mooie lyrische sopraan met heel wat kwaliteiten, zowat de prima donna van het gezelschap waar zij rollen zingt van Gravin Almaviva in Le Nozze di Figaro, via Manon Lescaut en Elsa von Brabant tot Chrysothemis in Elektra. Klik hier voor de volledige lijst.

Wij waren aanvankelijk gefascineerd door de kristalheldere noten die zij ten beste gaf, maar zij spaarde zich niet en haar vertolking ging al vlug bergaf om op het einde ronduit teleur te stellen. De meest indrukwekkende vertolking kwam van Gritt Gnauck, de vorstin-abdis die in de eerste akte Lianora op haar koninklijke en matrimoniale plichten komt wijzen. Haar aangrijpende en imposante verschijning, haar goed geleide en majestueuze altstem bezorgden ons een intens muzikaal genot. Sublieme muziek, verbazend gaaf gezongen en indrukwekkend in beeld gebracht! Een moment om nooit meer te vergeten.

Ook Susan Vent-Wunderlich als Hämone, de jonge vertrouwelinge van Lianora, had bijzonder mooie momenten, maar helaas zong zij enkele keren zo vals dat het door merg en been ging. De mannen kwamen niet boven een deftige middelmaat. De tenor Ferdinand von Bothmer had geen enkel probleem met de vocale eisen van de rol, maar hij klonk wat ongeïnteresseerd. Rhys Jenkins, een hoge bariton, kwam als de aanstellerige Tancred beter uit de verf .

Het koor zong zeer kordaat en het Osnabrücker Symphonieorchester o.l.v. Andeas Holz liet de orkestrale tinten, de magnifieke kleurenrijkdom van de spannende instrumentencombinaties optimaal tot hun recht komen.

De enscenering van Mascha Pörzgen was bij momenten zeer suggestief, maar wij vragen ons oprecht af wat haar bezield heeft om Lianora in een pakje te steken dat meer bij het folkloristische Mongolië past dan bij een 12e eeuwse Siciliaanse prinses.

Onze oprechte dank aan het Theater Osnabrück dat zij ons hebben laten kennis maken met dit vergeten meesterwerk. Zoals meestal zijn het de kleine operagezelschappen die het baanbrekend werk doen terwijl de beroemde, rijk gesubsidieerde operahuizen ons jaar in jaar uit hetzelfde repertoire blijven voorschotelen in steeds gekkere ensceneringen.

Toch is het jammer dat dirigent Lothar Zagrosek zich destijds niet over de opera’s van Hans Gal ontfermd heeft, zoals hij dat voor Berthold Goldschmidt gedaan heeft. Welk een vreugde zou het voor de oude componist niet geweest zijn indien hij nog een opvoering van één of meer van zijn opera’s had mogen bijwonen.

Er zijn nog voorstellingen op 5, 10, 12, 14, 23 en 25/5/2017.

G.M. (Gepubliceerd op 4/5/2017)

DelenShare on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someone

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *