“HAMLET”

Hamlet

Marlis Petersen (Gertrud), Andrè Schuen (Hamlet), Bo Skovhus (Claudius), Theresa Kronthaler (Ophelia), Jochen Kowalski (Der tote Hamlet) en Kurt Streit (Ein Pastor) (Foto : Monika Rittershaus)

Opera in 25 scènes (2016) van Anno Schreier op een libretto van Thomas Jonigk gebaseerd op William Shakespeare’s gelijknamig drama, op Saxo Grammaticus’ “Historia Danica” en Francois de Belleforest’s “Histoires tragiques”. Creatie en première van deze productie in het Theater an der Wien te Wenen op 14 september 2016. Bijgewoonde voorstelling op 23 september 2016.

Hamlet, zoon van Gertrud en de dode Hamlet: Andrè Schuen
Dode Hamlet, de vorige koning: Jochen Kowalski
Gertrud, Koningin: Marlis Petersen
Claudius, Koning: Bo Skovhus
Ophelia: Theresa Kronthaler
Een pastoor: Kurt Streit

Arnold Schoenberg Chor
ORF Radio-Symphonieorchester Wien
Dirigent: Michael Boder
Regie: Christof Loy

Shakespeare’s “Hamlet“ is een van de meest beroemde toneelstukken van de wereldliteratuur. Sinds 1602 heeft het ongebroken zijn actualiteit bewezen in tal van nieuwe producties en aanpassingen. Voor het Shakespeare jaar, 2016, gaf het Theater an der Wien opdracht voor deze nieuwe “Hamlet”. Thomas Jonigk heeft niet alleen een verkorte versie van het toneelstuk geschreven, maar heeft ook gebruik gemaakt van de bronnen die “The Bard” zelf gebruikte om zijn toneelstuk te schrijven. Het resultaat is een eigen versie van het verhaal, aangepast aan de 21ste eeuw, zonder dat het volledig de verbinding met Shakespeare verbreekt.

Wij vertellen even de inhoud, die toch wel sterk afwijkt van het origineel. Hamlet, de oude koning, is dood, vermoedelijk vergiftigd. Zijn weduwe Gertrude is nu van plan om met zijn broer Claudius te trouwen. Ze lijkt een meer dan liefdevolle relatie met haar zoon, Hamlet, te hebben. Vermoedelijk om deze reden, en op grond van fatsoen, keurt de zoon het hertrouwen van zijn moeder zo kort na de dood van zijn vader af. De jonge Hamlet vindt dat alles te veel wordt voor hem: zijn gevoelens voor zijn moeder, de dood van zijn vader en het dreigende vooruitzicht van een dag zijn oom Claudius op te volgen als koning, wat zou betekenen dat hij hem nu als de nieuwe koning accepteert. Bovendien is Hamlet ervan overtuigt dat het Claudius was, die zijn vader doodde. Hoe moet hij op deze situatie reageren? Gertrude is zwanger en ervan overtuigd dat het kind een jongen zal zijn. Hamlet voelt zich overbodig en depressief. Gertrude engageert Ophelia als afleiding voor Hamlet, een luxeprostituee die ook haar ‘gunsten’ geschonken had aan de overleden koning. Echter, de aard van haar beroep maakt ook Ophelia depressief. Zij en Hamlet beseffen dat ze een sterke emotionele band hebben en worden op elkaar verliefd. Gertrude overtuigt nu Claudius om Ophelia te vermoorden. Zodra ze dood is, spoort Gertrude Hamlet aan om nu ook Claudius te doden, zodat ze voorgoed van hem af is, maar haar plan loopt mis wanneer het Claudius is die Hamlet dood steekt. Claudius betuigt openlijk zijn spijt over de dood van de kroonprins en versterkt hiermee de familiebanden met de zwangere Gertrude.

Het had wel wat weg van een “happy-end” en zo klonk het ook. Met een bezetting van zes personages en het plotse opgewekte einde, leek het zelfs op een opera van Händel. Maar zo klinkt de muziek van Anno Schreier natuurlijk niet. Volgens zijn eigen bewoording in het programmaboekje, ligt de schoonheid van de muziek niet enkel in de harmonie, maar ook in de expressie en de combinatie van klanken.

Hoe dan ook, wat wij hier te horen kregen beviel ons uitermate. Uitgewerkte melodieën waren er niet bij, maar de opeenvolging van korte motiefjes, de uitdrukkingsvolle weergave en de combinatie van instrumentengroepen zorgden voor een bijzonder aangenaam klankbeeld.

De opbouw van het libretto en het verloop van de actie hadden wel beter gekund. In feite is het een opeenvolging van (te) korte scènes van verleiding/uitdaging gevolgd door afwijzing/trotsering. In de volksmond wordt dat “elastieken” genoemd. Zelfs de monoloog van Hamlet over de zin van het bestaan, werd hier tot een minimum herleid.

Als jonge componist mag Anno Schreier zich gevleid voelen dat de creatie van deze nieuwe opera plaats heeft in het Theater an der Wien en gedragen wordt door een eersteklas bezetting. Dat was ook wel nodig, want enkele rollen zijn vocaal bijzonder veeleisend. In de eerste plaats de rol van Gertrud die hier vertolkt werd door de sopraan Marlis Peteresen. Haar recent optreden in de Metropolitan Opera als Lulu was in feite maar een voorproefje van wat zij hier moest presteren. Wij werden getroffen door haar indringend helder timbre, de dramatische kracht die zij uitstraalde en de soepelheid waarmee zij al die hoge en diepe noten ten beste gaf.

Andrè Schuen, een lichte, goed geschoolde bariton die o.a. Don Giovanni, Mozart’s Figaro en Guglielmo op zijn repertorium heeft staan, was een sublieme Hamlet. Ook deze rol is vocaal veeleisend en wij vragen ons af waarom moderne componisten hun zangers aanhoudend forte laten zingen, terwijl het op een lager klankniveau veel mooier klinkt, aangenamer om te beluisteren en vooral minder belastend is voor de stembanden van de zangers!

Veteraan Bo Skovhus was een indrukwekkende Claudius. Zijn kernachtige bariton heeft met de jaren nog niets aan uitstraling verloren. Minder opgetogen waren wij met Jochen Kowalski als de dode Hamlet. Ooit was hij de gevierde countertenor van de DDR en wij hebben mooie herinneren aan zijn schaapachtige Giustino in de gelijknamige opera van Händel. Hier werd hij slechts met een spreekrol bedeeld.
Ophelia blijft hier wat in de schaduw van Gertrud, hoewel de rol sterk bezet werd door de lichte mezzo Theresa Kronthaler. Een treffende weergave van een pastoor werd gebracht door de tenor Kurt Streit. Met zijn snijdende Mime-achtige tenorstem gaf hij een perfecte uitbeelding van de hypocriete, gluiperige en onderdanige geestelijke die schaamteloos meehuilt met de wolven in het bos.

Het Arnold Schoenberg Chor klonk slagvaardig en gedisciplineerd. Niets dan lof voor het ORF Radio-Symphonieorchester Wien dat onder de bezielende leiding van Michael Boden op flamboyant-virtuoze wijze en met felle, bijtende uitbarstingen musiceerde.

Wie wil kennis maken met deze interessante nieuwe opera, kan terecht voor een live-stream op de site https://www.myfidelio.at/

Wij woonden de laatste voorstelling van dit speeljaar bij.

G.M. (Gepubliceerd op 24/9/2016)

DelenShare on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someone

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *