Operavoorstellingen in München

"VESTI LA GRUBA!"

Bayerische Staatsoper München"Lucrezia Borgia". Opera van Gaetano Donizetti op een libretto van Felice Romani. Gecreëerd in het Teatro alla Scala te Milaan op 26 december 1833. Bijgewoonde voorstelling door de Bayerische Staatsoper in het Nationaltheater te München op 13 juli 2016.

Donna Lucrezia Borgia: Edita Gruberova
Don Alfonso: Alex Esposito
Gennaro: Pavol Breslik
Maffio Orsini: Silvia Tro Santafé
Muzikale leiding: Paolo Arrivabeni
Regie: Christof Loy


Lucrezia Borgia - Edita Gruberova (Lucrezia Borgia) en Ismael Jordi (Gennaro) (Foto: Bayerische Staatsoper)De bijna 70-jarige Edita Gruberova heeft de laatste tien jaar menig vocaal jasje uitgetrokken en de hoop op een nieuw jasje is inmiddels vervlogen. Het jasje past gewoon niet meer. De tot in eeuwigheid doorzingende operaster is een pijnlijk fenomeen. Denk aan de gruwelijke microfoonconcerten van José Carreras en aan het mislukte optreden van Plácido Domingo in “I due Foscari”.

In het kader van de Münchner Opernfestspiele 2016 werd “Lucrezia Borgia” maar weer eens hernomen, met “Grubby” in de titelrol. In een “minimalistische” (lees: saaie) regie van Christof Loy werden we geconfronteerd met een zeer eentonig, vrijwel rekwisietloos toneelbeeld, waar weer allerlei symbolisch aan de hand was zonder ook maar een moment te kunnen boeien. Ook de voorafgaand aan de ouverture op het toneel aanwezige operapersonages werden nog maar eens van stal gehaald. Gaap, gaap... “Ich fühle mich einfach sehr wohl, wenn nicht zuviel optische Ablenkung auf der Bühne stattfindet”, verklaart Loy zijn gemis aan fantasie en creativiteit.

De muzikale leiding was in handen van Paolo Arrivabeni die helaas geen enkel vleugje “italianità” aan het Bayerisches Staatsorchester wist te ontlokken. Dit geluid past beter bij von Weber dan bij Donizetti.

Het Chor der Bayerischen Staatsoper zong heel behoorlijk, maar was niet van uitzonderlijk niveau. Als Amsterdammer ontkom ik er niet aan operakoren steeds weer te vergelijken met het voortreffelijke koor van de Nederlandse Nationale Opera. Die vergelijking kunnen maar weinig operakoren doorstaan. De Slowaakse tenor Pavol Breslik schijnt de Gennaro, Lucrezia’s zoon, bij uitstek te zijn, maar het was eerlijk gezegd niet aan hem te horen. Een prima tenor, dat wel, maar er zat weinig brille bij, het was allemaal nogal vlak, niet alleen vocaal maar ook qua acteren. Wel grote indruk maakte bas-bariton Alex Esposito als Don Alfonso, Lucrezia’s echtgenoot. Zijn wraakaria ging door merg en been, ware het niet dat hem hierbij een choreografie was toebedacht die associaties opriep aan een gastoptreden van Gordon bij de Teletubbies. Lucrezia Borgia - Edita Gruberova (Lucrezia Borgia), Matthew Grills (Oloferno Vitellozzo), Jordan Shanahan (Gazella), Joshua Owen Mills (Jeppo Liverotto) en koor van de Bayerischen Staatsoper. (Foto: Bayerische Staatsoper)Maar dan! Uitgesproken sensationeel was Silvia Tro Santafé, een mezzo, die de rol van Orsini, vriend van Gennaro, kreeg toebedeeld. Wat een geweldig, helder en allesomvattend geluid. Ik zeg u: balsem voor de oren. Visoenen van Godiva chocolade, El Rey Del Mundo sigaren en 1955 Glenfarclas whisky. Een stem die de hormonenhuishouding van de manlijke bezoekers flink opstookte en de vrouwelijke bezoekers deed besluiten om nog diezelfde avond “The Lesbian Body” van Monique Wittig weer eens uit de boekenkast te halen. Hoe dan ook, uw dienaar is een Silvia Tro Santafé fan voor het leven.

Tja, en dan ontkomen we er niet aan enkele woorden te wijden aan mevrouw Gruberova herself. Allereerst: knap, dat je dit nog kunt als je bijna 70 bent. Maar wat doe je nog op een operabühne als je niet in staat bent om de noten nauwkeurig te zingen -sommige noten kwamen er überhaupt niet uit- en als je lage tonen regelrecht uit de “Chainsaw Massacre” lijken te komen? Het werd een optreden van heel soms een geslaagde herinnering aan weleer, maar meer nog van ongelukjes, ongelukken (ademtekort) en vocale rampen. Op een handige manier werd wel getracht de talrijke zwakheden te maskeren, maar helaas met heel weinig succes. La Gruba bleef een kleurrijk vogeltje in doodsnood dat zich trachtte te warmen aan een zwak flakkerend waxinelichtje. De eens zo voorbeeldige coloraturen zijn verworden tot stimmliche glijbanen in een regenachtige speeltuin en vormen aldus een navrant Memento Mori. De eindnoot van de Proloog riep lugubere associaties op met De Schreeuw van Edvard Munch maar werd niettemin met gejuich ontvangen door het Münchener publiek; daarover later meer. Helaas was ook het acteren van La Grubby nogal houterig en onsamenhangend en waarom zij zich allengs potsierlijker moest kleden is een wreed raadsel. Droeg zij in de proloog nog een historisch gewaad, in de eerste acte verscheen zij met een Mrs Slocombe-achtig kapsel en dito broekpak om in de tweede acte op te komen als een kruising tussen een bag lady met een speelgoedaccordeon en een kruidenvrouwtje uit Sint-Job-in-'t-Goor.

Lucrezia Borgia - Alex Esposito (Don Alfonso) en Edita Gruberova (Lucrezia Borgia) (Foto: Bayerische Staatsoper)En hoe reageerde het publiek in München op deze vertoning? Ik zat het me de hele voorstelling al af te vragen. Boegeroep leek me niet waarschijnlijk en niet gepast. Zou het dan een gematigd applaus worden waarbij uit respect niet harder geklapt zou worden voor de wél voortreffelijke Alex Esposito en Silvia Tro Santafé? Niets van dat alles. Het werd een ovationeel applaus voor Gruberova, de zaal werd afgebroken. De “ster van de avond” moest talloze malen terugkomen om de toejuichingen minzaam in ontvangst te nemen. De bravo’s, brava’s en bravi’s galmden nog na toen ik in m’n taxi stapte. Een extreem geval van “Im Deutschen lügt man, wenn man höflich ist” ?

Olivier Keegel. (Gepubliceerd op 18/7/2016)

keegel@operagazet.be

Foto's van boven naar onder met de bezetting van de première:

1) Edita Gruberova (Lucrezia Borgia) en Ismael Jordi (Gennaro) 2) Edita Gruberova (Lucrezia Borgia), Matthew Grills (Oloferno Vitellozzo), Jordan Shanahan (Gazella), Joshua Owen Mills (Jeppo Liverotto) en koor van de Bayerischen Staatsoper. 3) Alex Esposito (Don Alfonso) en Edita Gruberova (Lucrezia Borgia)

Copyright foto's © Bayerische Staatsoper.

 
DelenShare on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someone