Operavoorstellingen in Leipzig

“DAS LIEBESVERBOT”

Oper LeipzigOpera van Richard Wagner (muziek en libretto) naar Shakespeare's “Measure for Measure”. Gecreëerd te Magdeburg op 29 maart 1838. Bijgewoonde voorstelling in de Oper Leipzig op 20 mei 2016.

Das Liebesverbot - Luzio (Mark Adler) en Dorella (Magdalena Hinterdobler) (Foto © Kirsten Nijhof)Pogingen om Wagner’s jeugdwerken in Bayreuth op te voeren dateren al van 1967. Het “Internationales Jugendfestspieltreffen” slaagde erin om “Die Feen” op de planken te krijgen gedurende het Wagnerfestival, zelfsprekend niet in het Festspielhaus, maar in de Stadthalle. “Das Liebesverbot” volgde op 18 augustus1972, eveneens in de Stadthalle. Wij waren er toen bij en de toeschouwers gingen er prat op dat zij de creatie van een opera van Richard Wagner in Bayreuth beleefden! De vertolking door studenten uit diverse landen was natuurlijk maar zus en zo, maar de voorstelling werd toch op LP vastgelegd en het was jarenlang de enige beschikbare opname van de opera.

In 1983, ter gelegenheid van de honderdste herdenking van het overlijden van Richard Wagner, opperde Wolfgang Sawallisch, toen muziekdirecteur van de Bayerische Staatsoper, het idee om Wagner’s drie jeugdwerken op het zomerfestival te programmeren. Dit zou de pelgrims, die jaarlijks de heilige heuvel van Bayreuth beklimmen, de mogelijkheid bieden om in de Beierse hoofdstad een opvoering bij te wonen van de opera’s die het Bayreuther Festspielhaus weigert op te voeren. “Das Liebesverbot” werd scenisch gespeeld, “Die Feen” moesten het met een concertante uitvoering stellen en “Rienzi” had zo’n danige coupures, dat het amper een grote selectie was. De voorstellingen waren niet écht een succes, maar wij hebben er wel een goede opname van “Die Feen” op het merk Orfeo aan te danken. Hoe dan ook, het project werd de volgende jaren niet herhaald. Het Duitse publiek was gewoonweg niet bereid om deze jonge romantische werken van de grootmeester te waarderen en te aanvaarden dat hun “god” in zijn jeugd niet enkel hoog opliep met de muziek van Beethoven en Weber, maar ook van Bellini en Meyerbeer hield.

Das Liebesverbot - Friedrich (Tuomas Pursio) en Isabella (Christiane Libor) (Foto © Kirsten Nijhof)“Rienzi” heeft intussen zijn weg naar verschillende operahuizen gevonden, maar wij moesten tot de tweehonderdste herdenking van de geboorte van Wagner in 2013 wachten om “Die Feen” en “Das Liebsverbot” terug op het speelplan van een operahuis te zien verschijnen. (buiten enkele opvoeringen van "Die Feen" in het Théâtre du Châtelet in Parijs in 2009). Het was de Oper Leipzig, die er in slaagde om beide opera’s scenisch op te voeren. En zie, nu in 2016 staan zij nog steeds op het programma en wat meer is, ze worden samen met “Rienzi” op drie dagen, als een Wagnerfestival opgevoerd.

Wagner gaf zijn “Grosse komische Oper” een tweede titel zoals het bij komische opera’s gebruikelijk was: “Das Liebesverbot, oder die Novize von Palermo”. De enscenering van Aron Stiehl bij de opvoering in Leipzig was zeer humoristisch opgevat, verliep in potsierlijke kostuums en lieten een facet van Wagner horen dat voor de meeste toeschouwers een echte verrassing was. Wagner als een eersteklas entertainer, met enkele finales die bijna als Donizetti klonken en waar het volledige gezelschap uitbundig zong en danste.

Maar er waren ook reminiscenties aan de Wagner die wij kennen, vooral de orkestrale inleidingen tot de aria’s van Isabella, leken zo uit “Tannhäuser” gegrepen. Wij waren bijzonder opgetogen met de mooie lyrische sopraanstem van Lydia Easley in deze aria’s en ook met de twee andere vrouwelijke rollen: de zeer lichte sopraan Olena Tokar als Mariana en de komisch getalenteerde sopraan Magdalena Hinterdobler als Dorella.

Met de mannen troffen wij het minder: De basbariton Tuomas Pursio was een weinig opzienbare Friedrich en de tenor Martin Petzold klonk wat geforceerd als Pontio Pilato. Beter waren de tenors Paul McNamara als Claudio en Dan Kariström als zijn vriend Luzio.

Das Liebesverbot - Ensemble (Foto © Kirsten Nijhof)Het is echter vooral het ensemblewerk dat de opera boeiend maakte en in dit verband deden de nevenrollen weinig voor elkaar onder. Ook het koor van de Oper Leipzig integreerde zich perfect in deze ensembles.

Het Gewandhausorchester onder de leiding van Robin Engelen klonk opvallend fris en zwierig in deze exuberante partituur van de toekomstige meester van Bayreuth.

G.M. (Gepubliceerd op 24/5/2016)

Foto's van boven naar onder, gedeeltelijk met alternerende bezetting:

1) Luzio (Mark Adler) en Dorella (Magdalena Hinterdobler) 2) Friedrich (Tuomas Pursio) en Isabella (Christiane Libor) 3) Ensemble.

Copyright foto’s © Kirsten Nijhof.




“DIE FEEN”

Oper LeipzigOpera van Richard Wagner (muziek en libretto), gebaseerd op “La donna serpente” van Carlo Gozzi. Gecomponeerd in 1833 en postuum gecreëerd te München op 29 Juni 1888. Bijgewoonde voorstelling in de Oper Leipzig op 21 mei 2016.

Die Feen - Ensemble. (Foto © Kirsten Nijhof)Het is 35 jaar geleden dat wij nog een opvoering van Wagner’s eersteling "Die Feen" mochten bijwonen. Het was in de Opera van Wuppertal, in 1981, en wij hebben herinneringen aan een niet bijster boeiende voorstelling die bijgewoond werd door een nakomelinge van de familie Wagner, wij vermoeden Friedelind, de dochter van Siegfried Wagner, het zwarte schaap van de familie die het aandurfde kritiek te uiten over het Naziverleden van de Wagner-clan.

De twee jeugdopera’s van Wagner kun je niet over dezelfde boeg gooien. De stemming die “Das Liebesverbot” oproept, zou je in verre trekken als een voorbode van “Die Meistersinger von Nürnberg” kunnen noemen en “Die Feen” als de eerste van de verschillende opera’s die Wagner baseerde op legendes. De muziek klinkt minder pittig dan in “Das Liebesverbot” en is een mengeling van Weber, Marschner en zelfs Schubert. Het klink allemaal bijzonder mooi en melodieus, maar er zit weinig dramatische kracht in.

Zoals het merendeel van de hedendaagse operaregisseurs, had Renaud Doucet het moeilijk met een legende uit de oudheid en voelde hij zich gedwongen om het naar onze tijd te verplaatsen. Omdat met een actualisering ook de juiste sfeer van het werk verloren gaat, opteerde hij voor een tweeslachtige oplossing. Een operaliefhebber in Leipzig luistert naar een radio-uitzending van “Die Feen” en wordt zodanig door de muziek geboeid, dat hij zich in het personage van Koning Arindal inleeft. Zijn fantasie wordt in beeld gebracht en dat leverde enkele bijzonder mooie taferelen op, zoals duidelijk te zien op foto’s 1 en 3.

Die Feen - Farzana (Jean Broekhuizen) en Zemina (Viktorija Kaminskaite) en Chor der Oper Leipzig. (Foto © Kirsten Nijhof)Het droombeeld op zich, was ook al tweedelig want de feeën zagen er uit als de “Lustige vrouwtjes van Windsor”, terwijl de kledij in het koninkrijk van Arindal uitgesproken middeleeuws was. Zo kregen wij soms beelden te zien uit drie sterk verschillende tijdperken…

Vocaal was ook alles niet in orde. Endrik Wottrich was een geloofwaardige Arindal, maar hij moest zijn stem soms tot het uiterste forceren voor deze toch wel zware tenorpartij. Het is een man die wij ons vooral herinneren als een mooie David en die zich de laatste jaren aan Walther, Siegmund en Tannhäuser waagt. De toekomst zal uitwijzen of dat wel een juiste keuze is.

Christiane Libor zingt in de Opera van Leipzig nagenoeg alle zware Wagnerrollen en daar hoort de fee Ada beslist bij. De partij is stellig een voorloper van Brünnhilde, vergt uithoudingsvermogen en krachtige hoge noten. Die stonden er niet steeds even trefzeker en glansrijk. Dara Hobbs in de rol van Lora, de zuster van Arindal, deed het in dit verband beter. Zij heeft een stralende hoogte en even dachten wij dat zij beter de rol van Ada had gezongen, maar waarschijnlijk mist zij daarvoor toch de dramatische kracht.

Die Feen - Arindal (Arnold Bezuyen), solisten en Chor der Oper Leipzig. (Foto © Kirsten Nijhof)Voortreffelijke vertolkingen kregen wij van de bariton Nikolay Borchev als Morald, de geliefde van Lora en de bas Milcho Borovinvov als Gernot, de vertrouweling van Arindal. Ook de kleinere partijen lieten nagenoeg geen wensen onvervuld: Magdalena Hinterbobler (Zemina), Jean Broekhuizen (Farzana), Sejong Chang (Feenkönig) en Guy Mannheim (Gunther).

Het koor van de Opera van Leipzig en het Gewandhausorchester onder leiding van Friedemann Layer waren hier op hun best. In deze partituur die meer gericht is op klankschoonheid dan op dramatiek, konden wij genieten van de mooie bronzen strijkersklank en de schitterende kolorieten van de houtblazers.

Deze “Wagner-Festtage 2016 - Frühwerke” bieden een unieke kans om kennis te maken met de jeugdwerken van Wagner. Maar daarmee is de kous in feite niet af. Doorwinterde Wagnerfanaten weten dat “Die Feen” nog voorafgegaan werd door een onvoltooide opera: “Die Hochzeit”. De fragmenten van deze opera, die dateren uit 1833, werden trouwens opgevoerd in februari 1933 in het Theater Rostock. Het Theater Hagen, steeds alert om rariteiten op het programma te zetten, bracht in september 1998 een scenische opvoering van deze fragmenten in een weinig geslaagde combinatie met “Die Trauung” van Volker David Kirchner. Misschien een tip voor een volgende uitgave van een festival door de Oper Leipzig?

Die Feen - Arindal (Arnold Bezuyen) en Ada (Christiane Libor). (Foto © Kirsten Nijhof)Van “Die Feen” en “Das Liebesverbot” bestaan geen opnamen op DVD en/of Blu Ray. Waar wacht de Oper Leipzig op om voor deze primeur te zorgen?

G.M. (Gepubliceerd op 24/5/2016)

Foto’s van boven naar onder, gedeeltelijk met alternerende bezetting::

1) Ensemble.en Chor der Oper Leipzig. 2) Farzana (Jean Broekhuizen) en Zemina (Viktorija Kaminskaite) en Chor der Oper Leipzig. 3) Arindal (Arnold Bezuyen), solisten en Chor der Oper Leipzig. 4) Arindal (Arnold Bezuyen) en Ada (Christiane Libor)

Copyright foto’s © Kirsten Nijhof.

 
DelenShare on FacebookTweet about this on TwitterEmail this to someone