OPERA GAZET

RECENSIES

OPERAVOORSTELLINGEN IN KAISERSLAUTERN

Pfalztheater Kaiserslautern

“IDOMENEO”

Opera van Wolfgang Amadeus Mozart op een libretto van Giambattista Varesco. Creatie in het Cuvilliés Theater te München op 29 januari 1781. Première van deze productie in het Pfalztheater te Kaiserslautern op 18 juni 2016. Bijgewoonde voorstelling op 13 juli 2016.

Idomeneo - Arlette Meissner als Ilia. (Foto: Stephan Walzl)Idomeneo”, de derde van Mozart’s vier opera seria, is een opmerkelijk voorbeeld van de grilligheid van de muziekgeschiedenis. Het is een van de meesterwerken van de 18e-eeuwse opera en bevat alles wat de 24-jarige componist in huis had voor deze opdracht voor het carnavalseizoen van 1781 te München.
De opvoeringen waren een succes, maar helaas kreeg dit succes geen vervolg, afgezien van een privé-uitvoering in 1786 in Wenen, waarvoor Mozart het werk grondig reviseerde. Vooral Idamante’s muziek, oorspronkelijk geschreven voor een sopraancastraat, werd bewerkt voor tenor.
Daarna werd “Idomeneo” verwaarloosd: zelden uitgevoerd en bestempeld als verouderd. In de 20e eeuw werd het herontdekt, zij het met grondige aanpassingen. De echte wederopleving was in 1951 in Glyndebourne.

Tot zover de commentaar die te vinden is in operaboeken. Zelf zijn wij niet zo begeesterd over “Idomeneo”: te veel recitatieven, te veel lange aria’s met da capo’s… Wel bevat de partituur enkele sublieme momenten, zoals Ilia’s aria “Zeffirettti lusinghieri” en het koor in de laatste acte.

De affiniteit met Mozart is in het merendeel van de Duitse operahuizen ver te zoeken en het Pfalztheater van Kaiserslautern vormt zeker geen uitzondering. Al bij de inzet van de ouverture werden wij opgeschrikt door het klankvolume waarop dirigent Markus Bieringer zijn orkest liet spelen. Het bleek wel de inzet van de ouverture tot Wagner’s “Die Meistersinger von Nürnberg”. Bij het beluisteren van een opname thuis zouden wij spontaan de volumeknop van de versterker voor de helft terugdraaien.

Idomeneo - Adelheid Fink als Elektra en koor. (Foto: Stephan Walzl)Dat bleek meteen ook het euvel dat de ganse voorstelling zou teisteren: te veel decibels, zowel bij de zangers als bij het orkest. De zangsolisten hadden ook niet de juiste scholing en de juiste stijl om Mozart te zingen, zeker “Idomeneo” met zijn ellenlange recitatieven en zijn aria’s die veel virtuositeit eisen, wat de zangers hier gewoonweg niet hadden. Marianne E. Andersen spande de kroon als Idamante: een kille, blikkerige mezzosopraan die onze oren fel op de proef stelde. Adelheid Fink was als Elektra al niet veel beter. Zij heeft wel de juiste dramatische sopraanstem voor de rol, maar een absoluut tekort een souplesse, waardoor haar aria in de laatste acte bijna een parodie werd. Arlette Meissner deed kennelijk haar best om een geloofwaardige Ilia neer te zetten en gezien haar vocale middelen, zou dat ook wel gelukt zijn, mocht de dirigent haar aangespoord hebben alles minder luid en meer genuanceerd te zingen.

Bij de mannen ging het iets beter. De tenor Gergely Németi was de enige die zijn partij gedoseerd zong. In het land der blinden is eenoog koning en dat was Idomeneo hier onmiskenbaar. “Zweite im Bund” was Daniel Kim die als Arbace enkele mooie momenten had. Hij bezit de juiste lichte tenorstem voor deze rol en wist ook mooi te fraseren.

De enscenering was getekend “Dissmeier & Wiehle”. Als het programmaboekje veel pagina’s uitleg over de enscenering verstrekt, weten wij meteen dat ons een voorstelling met een boel ongerijmdheden te wachten staat. Aangezien de opera uit 1781 dateert, had het regisseursduo zich vastgeklampt aan de woelige sociale periode die de Franse revolutie voorafging en actualiseerde dat naar onze tijd. Wij vermoeden dat Mozart zich bij het schrijven van "Idomeo" asoluut niet bekommerde over de historische achtergrond van zijn opera, maar enkel om de dramatische verhouding tussen de personages. Een regisseur weet het natuurlijk allemaal beter!
Zo laat Neptunus Idomeneo op de stranden van Kreta aanspoelen in een maatpak en op een bureaustoel met wieltjes. Deze stoel zou verder een hoofdrol in de opera blijven spelen en werd niet enkel gebruikt om over en weer te rijden, maar ook om met te gooien.

Idomeneo - Adelheid Fink als Elektra, Gergely Németi als Idomeneo en Marianne E. Andersen als Idamante. (Foto: Stephan Walzl)Jammer toch voor de regisseur dat Mozart niet meer muziek voor het koor schreef. Dat koor is hier bijna steeds present omdat de nadruk gelegd wordt op een sociale context die er in feite niet is. Zo stond die menigte daar doorgaans doelloos te nixen en wat van links naar rechts en van voor naar achter te lopen. De stokoude operaopname van “Idomeneo” met Pavarotti komt minder gekunsteld over dan al deze moderne nonsens.
De finale van de opera werd gewijzigd. Geen happy-end zoals Mozart en zijn librettist het wilden. Idomeneo zendt zijn zoon naar de eeuwige jachtvelden door hem een dodelijke injectie toe te dienen.
“Idomeneo” blijft de koning van Kreta zoals operaregisseurs koning blijven van het operafirmament!

G.M. (Gepubliceerd op 18/7/2016)

Foto's van boven naar onder:

1) Arlette Meissner als Ilia.
2) Adelheid Fink als Elektra en koor.
3) Adelheid Fink als Elektra, Gergely Németi als Idomeneo en Marianne E. Andersen als Idamante.

Copyright foto's © Stehan Walzl.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND