OPERA GAZET

RECENSIES

OPERAVOORSTELLINGEN IN FRANKFURT

“DIE TOTE STADT”

Oper FrankfurtOpera van Erich Wolfgang Korngold op een libretto van Paul Schott (een pseudoniem voor de componist zelf en zijn vader Julius Korngold). Gecreëerd op 4 december 1920, simultaan in het Stadttheater Hamburg en het Opernhaus Köln. Première van deze productie in de Oper Frankfurt op 22 november 2009. Bijgewoonde voorstelling op 2 oktober 2015.

Die tote Stadt - David Pomeroy als Paul (zittend) en Sara Jakubiak als Marietta (boven).(Foto: Barbara Aumüller)Opera’s die het voorrecht hadden van een dubbele première en daarna een repertoirewerk werden, kun je op de vingers van één hand tellen. Nochtans was Korngold amper 23 jaar en had hij voordien slechts de twee korte opera’s “Der Ring des Polykrates” and “Violanta”geschreven. Zij vader Julius Korngold, een vermaarde Weense muziekcriticus, zal wel wat gewicht in de schaal gelegd hebben om het evenement te bewerkstellingen. Hoe dan ook, “Die tote Stadt” was in beide theaters een ware triomf en werd de erop volgende jaren in Wenen, New York, Praag, Berlijn en andere vooraanstaande operasteden opgevoerd. Ook in Antwerpen werd de opera al in 1923 gespeeld, in een Vlaamse vertaling zoals het toen gebruikelijk was.
Korngold was geen avant-gardist en schreef muziek zoals het publiek het graag hoorde: een rijke orkestratie, mooie melodieën en dankbare zangpartijen. Toen hij Duitsland ontvluchtte voor het Nazibewind en zich in Hollywood vestigde, schreef hij filmmuziek met een al even groot succes en sleepte zelfs voor het eerst een Oscar in de wacht voor de beste filmmuziek: “The Adventures of Robin Hood”.

Het is natuurlijk een kwestie van smaak, maar persoonlijk vinden wij de tenorpartij van “Die tote Stadt” niet zo welklinkend. Er moet veel “forte” gezongen worden, vaak in de hogere regionen en het voelt al vlug vermoeiend aan als een tenor om de haverklap een krachtmeting moet aangaan met de partituur. Om eerlijk te zijn, hebben wij de laatste decennia de rol nooit met volledige voldoening gehoord. Ook niet op CD en/of DVD. Dat was ook het geval voor David Pomeroy die de rol van Paul vertolkte in Frankfurt. Het lijdt geen twijfel dat hij een stijlvolle zanger is, met een flinke dosis dramatische expressie, maar hij moest aanhoudend zijn stem forceren en daar houden wij niet van.
Die tote Stadt - Sara Jakubiak als Marietta. (Foto: Barbara Aumüller)Nochtans is er een lichtje aan de horizon. In zijn recente opname “Du bist die Welt für mich“ zingt Jonas Kaufmann met Julia Kleiter het duet uit de eerste akte en wij werden getroffen door zijn fenomenale stembeheersing en de manier waarop hij een “forte” kan omzeilen door een “mezza-voce”. Waarop wacht Jonas Kaufmann om ons een volledige opname van “Die tote Stadt” te brengen? De muziekwereld zou er beter mee gediend zijn dan met zijn tournee Puccini-aria’s. Met “Die tote Stadt” kan hij beslist nummer één worden, met Puccini blijft hij achter de meer zonnige en zuiders getinte stemmen aanlopen.

De rol van Marietta is gemakkelijker te bezetten. Wij hoorden Sara Jakubiak, een Amerikaanse ondanks haar vreemde naam. Zij klonk bijzonder mooi in de hoogte, maar was iets te dramatisch, te gemaniëreerd en had meer jeugdigheid en frisheid kunnen uitstralen.
Een aangename verrassing was de Brigitta van Maria Pantiukhova. Zo mooi hadden wij de inzet van de opera nog nooit gehoord. Ook Björn Bürger ontplooide een sonore, warme baritonstem in de rollen van Frank en Fritz.
Kleinere partijen worden in Frankfurt steeds goed bezet en dat was nu niet anders: Anna Ryberg, Jenny Carlstedt, Michael Porter en Hans-Jürgen Lazar zorgden voor rijk klinkende ensembles.

Het orkest speelt een belangrijke rol in deze opera en Sebastian Weigle, aan het hoofd van het Frankfurter Opern- und Museumorchester, zorgde voor een meeslepend dramatische, theatrale uitvoering.

Die tote Stadt - Sara Jakubiak als Marietta, Björn Bürger als Fritz, Jenny Carlstedt als Lucienne (zittend) en Anna Ryberg als Juliette (zittend). (Foto: Barbara Aumüller)De enscenering van Anselm Weber is natuurlijk een hoofdstuk op zich, maar wij gaan er niet te veel over uitweiden. De romantiek en de plastische schoonheid van het “art-nouveau” van het begin van de twintigste eeuw was hier ver te zoeken en werd vervangen door een multimedia omgeving, aangepast aan onze tijd van zakcomputers en “selfies”. Juist voor de aanvang van de voorstelling sloegen wij de toeschouwers gade die de laatste minuut benutten om nog ijverig met hun toestelletje te spelen. De schermpjes doofden gelukkig uit bij de inzet van de muziek en het was voor ons als een grap om bij het opgaan van het doek terug verlichte schermen te zien. De relikwieën van Paul zijn hier grotendeels vervangen door computer afbeeldingen en projecties. Ook bij de bloedprocessie in de derde akte zit Paul niet godvruchtig aan zijn venster gekluisterd, maar laat de taak over aan zijn videocamera die de beelden dan op een wand projecteert.
Waar is de oprechte gevoelswereld in deze visie te vinden?

Er zijn nog voorstellingen op 10, 17, 23, 31/10 en 6/11/2015.

G.M. (Gepubliceerd op 6/10/2015)

Foto's van boven naar onder:

1) David Pomeroy als Paul (zittend) en Sara Jakubiak als Marietta (boven).
2) Sara Jakubiak als Marietta.
3) Sara Jakubiak als Marietta, Björn Bürger als Fritz, Jenny Carlstedt als Lucienne (zittend) en Anna Ryberg als Juliette (zittend).

Copyright foto's © Barbara Aumüller.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND