OPERA GAZET

RECENSIES

OPERAVOORSTELLINGEN IN ANTWERPEN

“TANNHÄUSER”

Vlaamse OperaOpera van Richard Wagner (muziek en libretto). Gecreëerd in het Königlich Sächsisches Hoftheater te Dresden op 19 oktober 1845. Première van deze productie door de Vlaamse Opera in de Opera van Gent op 19 september 2015. Bijgewoonde voorstelling in de Vlaamse Opera te Antwerpen op 17 oktober 2015.

Tannhäuser - Adam Smith (Walther), Ante Jerkunica (Hermann), Liene Kinca (Elisabeth) en Andreas Schager (Tannhäuser). (Foto © Annemie Augustijns).Wij zagen al meer voorstellingen van “Tannhäuser” die ons de stuipen op het lijf joegen: o.a. door de ensceneringen van Jasmin Solfaghari (Keulen 2008) en Hans Neuenfels (Essen 2008). Nu komt daar dus Calixto Bieito bij. De Vlaamse Opera geeft een bijzonder mooie beschrijving van wat er te zien is: “Met de middeleeuwse Tannhäuser-legende als leidraad bevraagt Richard Wagner de plaats van de kunstenaar en het creatieve individu in de samenleving. In deze nieuwe productie voor Opera Vlaanderen wil Calixto Bieito de tegenstelling tussen natuurlijke impulsen en maatschappelijke conventies en restricties op scherp stellen”, maar dat is natuurlijk “bull shit”.

Als geregelde bezoeker van de Staatsoper Stuttgart, weten we al lang dat Bieito stapelgek is en slechts sporadisch een visie heeft. Met het eerste tafereel van deze “Tannhäuser” weten we nu ook dat hij vervelend kan zijn. Venus moet de balletmuziek volledig voor haar rekening nemen door wat te kronkelen en hangende bomen te strelen. Daarna is het nog slechts een opeenvolging van choquerende en incoherente taferelen die de preutse inhoud van “Tannhäuser” moeten belachelijk maken.

Tannhäuser - Ante Jerkunica (Hermann), Andreas Schager (Tannhäuser), Adam Smith (Walther) en herenkoor. (Foto © Annemie Augustijns).De vocale prestaties waren ook niet denderend. Er was een dubbele bezetting voorzien met als eerste keuze Burkhard Fritz en Annette Dasch. Dat was ook onze keuze, maar uiteindelijk kregen wij Andreas Schager als een lovenswaardige Tannhäuser en Liene Kinca als een ondermaatse Elisabeth te horen. De aria “Dich, teure Halle” hebben wij nog nooit zo slordig en stijlloos gehoord. Elisabeth werd door Bieito uitgebeeld als een vulgair caféwijf en dat paste wel bij haar vocale interpretatie.

De overige rollen waren ook niet geweldig. Anke Jarkunica (Landgraf Hermann) heeft een sonore basstem maar een genepen hoogte. Ausrine Stundyte was een verdienstelijke Venus en Daniel Schmutzhard miste uitstraling voor de rol van Wolfram.

Het enige lichtpunt was het orkest en het koor dat zeer intens klonk onder de leiding van Dmitri Jurowski.

Bij nader inzicht is Bieito misschien nog niet zo gek. De echte gekken zijn de operadirecteurs die hem vet betalen om zijn smakeloze en onesthetische warboel op de scène te brengen. Nota bene met het geld van de belastingbetaler! Het is opvallend dat het de gesubsidieerde theaters zijn, die zo verkwistend met hun fondsen omgaan. In de USA, waar ze niet zo gul zijn met subsidies, zijn de ensceneringen veel redelijker, afgestemd op de inhoud van de opera en op de smaak van het publiek.

Tannhäuser - Daniel Schmutzhard (Wolfram von Eschenbach) en Liene Kin?a (Elisabeth). (Foto © Annemie Augustijns).De zaal was goed bezet. De opera’s van Wagner hebben nog steeds een niet te versmaden aantrekkingskracht en het is wraakroepend hoe ondankbaar de operagezelschappen de laatste decennia zijn werken bejegenen door ze bespottelijk op te voeren.

Het publiek was onvoorstelbaar tam, onderging de enscenering apathisch en futloos en applaudisseerde plichtmatig, ook voor wie het niet verdiende.

G.M. (Gepubliceerd op 18/10/2015)

Foto's van boven naar onder:

1) Adam Smith (Walther), Ante Jerkunica (Hermann), Liene Kinca (Elisabeth) en Andreas Schager (Tannhäuser).
2) Ante Jerkunica (Hermann), Andreas Schager (Tannhäuser), Adam Smith (Walther) en herenkoor.
3) Daniel Schmutzhard (Wolfram von Eschenbach) en Liene Kinca (Elisabeth).
Copyright foto's © Annemie Augustijns.

TERUG NAAR KEUZELIJST BELGIË

“SCHITTERENDE LA BOHÈME MET EEN BOODSCHAP”

Opera Ballet VlaanderenOpera van Giacomo Pucccini op een libretto van Luigi Illica en Giuseppe Giacosa. Première op 1 februari 1896 in het Teatro Regio in Turijn. Première van deze reeks door de Opera Ballet Vlaanderen in Opera Antwerpen op 13 december 2015. Bijgewoonde voorstelling op 19 december 2015.

La Boheme - Najmiddin Mavlyanov als Rodolfo en Gal James als Mimi. (Foto: Annemie Augustijns)Het is nu 23 jaar geleden dat deze "La Bohème" onder de inmiddels legendarische regie van de Canadees Robert Carsen zijn première beleefde in Antwerpen en vandaar een mondiale zegetocht begon naar o.m. Genève, Düsseldorf, Nagoya, Tokyo en Strassbourg. Deze "La Bohème" is weer teruggekeerd bij de Opera Vlaanderen. De populariteit van deze productie is niet verwonderlijk. Puccini is met zijn superieure, aanstekelijke muziek natuurlijk in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor deze all-time megakraker, maar wanneer de opera zo toegankelijk en visueel aantrekkelijk wordt geregisseerd als door Carsen, en het klopt allemaal muzikaal, dan is het succes niet moeilijk te verklaren.

En muzikaal klopte het zeker. Alle rollen waren sterk tot zeer sterk bezet, en met Najmiddin Mavlyanov als Rodolfo en de Israëlische sopraan Gal James als Mimi kan men gerust van een droompaar spreken. Mimi is geen vreemde voor Gal James, zij zong de rol al eerder in Madrid, San Sebastian en Valencia (onder Chailly). James heeft een krachtige heldere sopraan, die eerder op het sterke karakter van Mimi lijkt in te spelen dan op haar breekbaarheid. Mavlyanov was een overtuigende Rodolfo, die vooral in de derde akte tot grote vocale hoogtes reikte. Ook het Symfonisch Orkest Opera Vlaanderen onder leiding van Antonino Fogliani ging volledig mee in de hoogste toppen en diepste dalen der Puccini-emoties, hoewel ik sommige tempi, vooral in de eerste akte, nogal aan de snelle kant vond.

La Boheme - Het volledige gezelschap in de tweede acte. (Foto: Annemie Augustijns)Robert Carsen, die men kan scharen onder de weinige moderne regisseurs die het beste met de opera voor hebben in plaats van met zichzelf, had de eerste akte redelijk conventioneel vorm gegeven. We moesten alleen tot onze niet geringe schok constateren dat Rodolfo’s en Mimi’s hand elkaar niet per ongeluk raakten, maar dat Rodolfo zeer zelfbewust zelf naar Mimi’s hand greep. Misschien niet zo’n onlogische ingreep van de regisseur, gezien het soms bijna komische noodtempo waarin de romantische gevoelens van de protagonisten zich in de eerste acte ontwikkelen. In de tweede acte werd dan toch nog het voor de moderne operaregie conditio sine qua non ten tonele gebracht: NAAKT! Café-restaurant Momus en de kermis waren omgetoverd tot een speed-datende parenclub, waarin wij de vijf maal gekopieerde zolderkamer uit de eerste acte herkenden die het decor werd voor een collectieve striptease. Mocht men hier al over vallen, dan werd dit meer dan goedgemaakt door de prachtige derde en vierde akte. De vierde akte (het Grote Sterven, tijd voor de zakdoeken!) is concertant al bijzonder aangrijpend, maar in de (personen)regie van Carsen een waar meesterstuk. Jammer is dan weer dat Rodolfo, nadat zijn Mimi in zijn armen gestorven is, onverwijld aan zijn schrijftafel gaat zitten om zijn bevindingen aan het papier toe te vertrouwen. Carsen wil ons hiermee ongetwijfeld een boodschap meegeven als “Mimi leeft voort op papier”, maar wij geven toch sterk de voorkeur aan een intens wenende en wanhopige Rodolfo.

Robert Carsen zegt zelf over “La Bohème”: “Het is de bekendste opera van Puccini, een van de populairste titels tout court. Operaliefhebbers kennen elke noot. Als regisseur wil je hen het verhaal laten beleven alsof ze het voor het eerst meemaken.” De vraag is echter wat “het verhaal” is, en meer precies of de ingrepen van Carsen “het verhaal” werkelijk recht doen en eigenlijk niet volkomen overbodig zijn.

La Boheme - Najmiddin Mavlyanov als Rodolfo en Gal James als Mimi. (Foto: Annemie Augustijns)Hetgeen niet wegneemt dat deze “Bohème” van regisseur Carsen en muzikaal leider Fogliani een lust voor oog en oor is. Niet voor niets wordt deze productie door Opera Vlaanderen nu voor de derde keer hernomen.

Nog te zien op 22, 26, 27, 30 en 31 december 2015 in Antwerpen en op 10, 12, 13, 16, 17, 19 en 20 januari 2016 in Gent.

Gaat dat zien!

Olivier Keegel. (Gepubliceerd op 20/12/2015)

Foto’s van boven naar onder:

1) Najmiddin Mavlyanov als Rodolfo en Gal James als Mimi.
2) Het volledige gezelschap in de tweede acte.
3) Najmiddin Mavlyanov als Rodolfo en Gal James als Mimi.

Copyright foto's © Annemie Augustijns.

TERUG NAAR KEUZELIJST BELGIË