OPERA GAZET

RECENSIES

OPERAVOORSTELLINGEN IN BRAUNSCHWEIG

“WUTHERING HEIGHTS”

Staatstheater BraunschweigOpera van Bernard Herrmann op een libretto van Lucille Fletcher naar de gelijknamige roman van Emily Brontë. De compositie werd voltooid in 1951, maar de scenische creatie vond pas plaats in april 2011 door Minnetsota Opera. Bijgewoonde voorstelling in het Staatstheater te Braunschweig op 15 mei 2015

Wuthering Heights – Orhan Yildiz als Heathcliff en Solen Mainguené als Catherine Earnshaw. (Foto: Volker Beinhorn)De laatste jaren hebben wij al meermaals kennis gemaakt met opera’s geschreven door componisten van filmmuziek. “The Fly” van Howard Shore in het Theater Trier was onze laatste ervaring. Maar ook aan “Marius et Fanny” van Vladimir Cosma, “A Streetcar named desire” van André Previn e.a. hebben wij veel muzikaal plezier beleefd.
Bernard Herrmann is zowat een voorloper, aangezien de opera al van 1951 dateert. Het was niet meteen een succes, want geen enkel operahuis was geïnteresseerd in een opvoering. Om het publiek toch kennis te laten maken met zijn werk, besloot hij met eigen fondsen voor een opname te zorgen. Zo verscheen de opera op 4 LP’s in 1966 en later op 3 CD’s. Het is pas postuum in 2011, ter gelegenheid van de honderdste verjaardag van de geboorte van de componist, dat Minnesota Opera het werk opvoerde. Dat “Wuthering Heights” nu zijn weg naar Duitsland gevonden heeft, is beslist een goed teken en laat vermoeden dat andere operahuizen het voorbeeld van Braunschweig zullen volgen. Terecht trouwens, want de muziek van deze opera is uiterst genietbaar.

Herrmann schreef niet alleen de filmmuziek bij “North by Northwest” en “Vertigo”, maar ook bij “Citizen Kane” en “Jane Eyre” met Orson Welles en de sfeer van vooral deze laatste film vindt men terug in deze opera.

 Wuthering Heights – Anna Schuldt als Nelly Dean, Matthias Stier als Edgar Linton, Orhan Yildiz als Heathcliff en Milda Tubelyté als Isabella Linton. (Foto: Volker Beinhorn)Wij beluisterden de CD’s alvorens deze voorstelling bij te wonen en dat was misschien niet zo’n goed idee. De mooiste ensceneringen tover je jezelf voor de geest als je een opera aandachtig met de tekst beluistert en zo hadden wij onszelf ook een ideaal beeld gevormd van deze laatromantische opera.
Dat het er in het Staatstheater van Braunschweig helemaal anders uitzag, was in feite te verwachten. Het grootste gebrek aan de enscenering van Philipp Kochheim was de afwezigheid van “Wuthering Heights” zelf. Niet voor niets gebruikte Herrmann de naam van het domein als de titel voor zijn opera. De partituur ademt als het ware de natuur, de fauna en de woeste bergen die de karakters van Cathy en Heathcliff in hun jeugd geëtst hebben.

In het sfeerloze, moderne decor van Thomas Gruber en de kostuums van Gabriele Jaenecke is daar absoluut niets van terug te vinden. Bovendien werd er aan de lopende band gezondigd aan “overacting”. Cathy is een aanstellerig wicht, een kreng zonder meer. Wie wordt verliefd op zo een verwaand schepsel? Hoe wil Edgar Linton er nog mee trouwen nadat hij getuige geweest is van haar (te) vele uitbarstingen.

Wuthering Heights – Solen Mainguené als Catherine Earnshaw en Matthias Stier als Edgar Linton. (Foto: Volker Beinhorn)Heathcliff wordt al even arrogant en zelfingenomen uitgebeeld. Geen wonder dat zijn oudere stiefbroer Hindley hem naar de stallen stuurt. Een volledige miskleun was ook de uitbeelding van de meid Nelly en de knecht Joseph: veel te jong en in de verkeerde kledij.

Storend, nutteloos en onzinnig waren bovendien het voortdurend gebruik van gsm’s en het roken op de scène.

De teleurstelling over de enscenering werd gelukkig gecompenseerd door de muzikale prestaties. Solen Mainguené was een uitstekende Cathy, een lyrische sopraan met een stralende hoogte, feilloze aanzetten en mooie piano’s. Ook de Turkse bariton Orhan Yildiz had de juiste, donkere, kernachtige stem voor de rol van Heathcliff.

De kleinere partijen waren vocaal zo goed als ideaal bezet door Oleksandr Pushniak als Hindley, Matthias Stier als Edgar Linton, Milda Tubelyté als Isabella en Anne Schuldt als Nelly. Een openbaring was de smeuïge basstem van de jonge Rossen Krastev in het korte rolletje van Joseph. Wij hopen hem in de toekomst in een meer omvangrijke partij te horen.

Wuthering Heights – Solen Mainguené als Catherine Earnshaw en Orhan Yildiz als Heathcliff. (Foto: Volker Beinhorn)Het orkest speelt een belangrijke rol in deze opera, met bij momenten fel dynamische uitbarstingen, dan weer ingetogen en pastorale momenten. Het Staatsorchester Braunschweig onder leiding van Enrico Delamboye muntte uit door precisie en helderheid. Aan innerlijke spanning was beslist geen gebrek.

Toch wel jammer dat al dat moois verbrod werd door de enscenering, in feite was er een niet te overbruggen discrepantie tussen wat wij te horen en te zien kregen.

De uitvoering werd in het Engels gezongen met Duitse boventiteling.

Er zijn nog voorstellingen op 26/5, 5, 12 en 20/6/2015.

G.M (Gepubliceerd op 20/5/2015)

Foto's van boven naar onder:

1) Orhan Yildiz als Heathcliff en Solen Mainguené als Catherine Earnshaw.
2) Anna Schuldt als Nelly Dean, Matthias Stier als Edgar Linton, Orhan Yildiz als Heathcliff en Milda Tubelyté als Isabella Linton.
3) Solen Mainguené als Catherine Earnshaw en Matthias Stier als Edgar Linton.
4) Solen Mainguené als Catherine Earnshaw en Orhan Yildiz als Heathcliff.

Copyright foto's © Volker Beinhorn.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND

“EIN GRAB IN DEN LÜFTEN”

Staatstheater BraunschweigDrie muziektheaterwerken over de Holocaust:
“For a Look or a Touch“, muziekdrama van
Jake Heggie op een libretto von Gene Scheer, gecreëerd te Seattle in mei 2007.
„Ilse” van Julian van Daal & Sarah Grahneis. Muziek samengesteld door Johanna Motter. Gecreëerd in het Staatstheater Braunschweig op 7 mei 2015.
„Another Sunrise“, dramatische scène van Jake Heggie op een libretto van Gene Scheer, gecreëerd te Seattle in mei 2012.
Bijgewoonde voorstelling in het Staatstheater te Braunschweig op 16 mei 2015.


For a Look or a Touch – Malte Roesner als Manfred en Jost Leers als de oude Gad. (Foto: Volker Beinhorn).“For a Look or a Touch” is een veertig minuten durend werk voor bariton en toneelspeler over twee Duitse homo’s, waarvan de ene gedood werd in een concentratiekamp en de andere overleefde. De geest van de jonge man bezoekt zijn “geliefde”, nu een oude man. Het libretto van Gene Scheer is gebaseerd op het dagboek van Manfred Lewin, die stierf, en op interviews met Gad Beck en andere overlevenden, zoals voorgesteld in de film “Paragraph 175”. De teksten gezongen door Lewin zijn teder in hun herinnering aan de jonge liefde, duister en dreigend in de beschrijving van de kampen. Beck's vertelling is minder ontroerend en maakte minder indruk. In zijn geheel is het nochtans een aangrijpend, sterk emotioneel werk.

„Ilse” gaat over uitspraken van Ilse Koch, de vrouw van SS-kolonel Karl Koch, die tijdens de Tweede Wereldoorlog aan het hoofd stond van de concentratiekampen Buchenwald en Majdanek. Ze bemoeide zich veelvuldig met het werk van haar man en werd wegens haar sadistisch optreden “Die Hexe von Buchenwald” genoemd.

“Another Sunrise” is gebaseerd op de dagelijkse strijd voor overleving van de energieke Krystyna Zywulska tijdens de Nazi-bezetting van Polen. Met haar moeder liep ze het getto van Warschau uit op klaarlichte dag in 1942 en sloot zich aan bij het Poolse verzet. Ze werd echter gevangen door de Gestapo en naar Auschwitz-Birkenau gedeporteerd. Ze schreef satirische gedichten die in het kamp strijdliederen werden, een uiterst gevaarlijke bezigheid, zeker omdat ze nog steeds probeerde haar Joodse wortels te verbergen. Zij overleefde en openbaarde haar Joodse afkomst pas op latere leeftijd.

Ilse - Raphael Traub als Konrad Morgen, Birte Leest als Ilse Koch en Sebestian Matschoss als Kurt Titz. (Foto: Volker Beinhorn).De drie werken hadden sterk uiteenlopende muziekstijlen en de vertolking was eveneens wisselvallig. De enige zangpartij in “For a Look or a Touch” is deze van Manfred, vertolkt door Malte Roesner, een wat droge baritonstem met genepen hoogte die maar weinig bekoorde. Wij waren ook niet erg opgetogen met de irriterende balletinterventies van Markus Schneider (de jonge Gad) en met de gesproken dialogen door Jost Leers (de oude Gad). De opera werd gezongen/gesproken in een Duitse vertaling en er waren geen boventitels. Veel van de teksten gingen voor ons verloren en dat was toch bijzonder jammer voor werken waarvoor de verstaanbaarheid in feite primordiaal is. Wij hadden veruit de voorkeur gegeven aan de originele Engelse tekst met Duitse boventiteling.

“Ilse” was muzikaal een regelrechte verrassing. Hier kwam een uitgesproken cabaretstijl aan bod en het verhoor over de misdaden van Ilse werd op de meest beklemmende momenten afgewisseld met variéténummers in de stijl van Marlène Dietrich of met aria’s en ensembles uit operettes. Birte Leest zong en acteerde dat het een lieve lust was en zij werd uitstekend bijgestaan door de bariton Sebastian Matschoss en de toneelspeler Raphael Traub.

“Another Sunrise” was de meest sobere van de drie opera’s, maar maakte het meeste indruk. In feite is het slechts een cantate voor sopraan, maar de vertolking door de Zweeds-Israëlische Miriam Sharoni was doorleefd en oprecht. Bovendien beschikt zij over een heldere sopraanstem met dramatische kwaliteiten.

Another Sunrise – Miriam Sharoni als Krystina. (Foto: Volker Beinhorn).Het orkest bestond uit slechts vijf muzikanten onder de leiding van Johanna Motter. Door enkele klarinetsolo’s kwam de Joodse sfeer mooi tot uiting.

De ensceneringen waren zeer sober en weinig indrukwekkend. Projecties van beelden uit de kampen en getto’s hadden de werken meer sfeer kunnen geven.

De opera’s van Jake Heggie zijn te zien en te beluisteren op Youtube & Vimeo: For a Look or a Touch - Another Sunrise.

Er zijn nog voorstellingen op 23/5, 14, 24 en 28/6/2015.

G.M. (Gepubliceerd op 20/5/2015)

Foto’s van boven naar onder:

1) Malte Roesner als Manfred en Jost Leers als de oude Gad.
2) Raphael Traub als Konrad Morgen, Birte Leest als Ilse Koch en Sebestian Matschoss als Kurt Titz.
3) Miriam Sharoni als Krystina.

Copyright foto's © Volker Beinhorn.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND