OPERA GAZET

RECENSIES

OPERAVOORSTELLINGEN IN DESSAU

“ESCLARMONDE”

Anhaltisches Theater DessauOpera van Jules Massenet op een libretto van Alfred Blau en Louis Ferdinand de Gramont. Gecreëerd door de Opéra-Comique in het Théâtre Lyrique, Place du Châtelet te Parijs op 15 mei 1889. Première van deze productie door het Anhaltisches Theater Dessau op 26 mei 2013. Bijgewoonde voorstelling op 1 juni 2014.

Esclarmonde - Ulf Paulsen als keizer Phorcas en Angelina Ruzzafante als Esclarmonde. (Foto: Claudia Heysel)De compositie van de opera “Esclarmonde” hebben wij te danken aan een toeval en een ontmoeting. Het toeval was de wereldtentoonstelling van 1889 in Parijs. De Opéra-Comique had voor deze gelegenheid een nieuw werk nodig dat een ruim publiek naar haar podium zou lokken. Massenet was de meest succesvolle en voor de hand liggende componist, maar de opera “Werther” waar hij op dat moment aan werkte, was niet meteen het gegeerde onderwerp voor deze gelegenheid.
De ontmoeting was Sibyl Sanderson, een Amerikaanse sopraan die gezegend was met een briljante, soepele stem die niet minder dan drie octaven omvatte. Bovendien was de drieëntwintig jarige Sibyl een bijzonder charmante en aantrekkelijke verschijning, waarvoor Jules niet onbewogen bleef. De rol van Esclarmonde leek haar wel op het lijf geschreven en geïnspireerd door deze “coup de foudre”, schreef Massenet een rijk georkestreerde partituur: Wagneriaans, heroïsch, maar vooral sensueel. Het succes was enorm en na de honderd voorstellingen die plaats vonden gedurende de wereldtentoonstelling, kende de opera ook daarna veel bijval in andere Franse steden en buiten Frankrijk. Sanderson zong de rol ook in Brussel en zelfs in Sint-Petersburg in 1892.

De hoge vocale eisen van Esclarmonde hadden natuurlijk ook een keerzijde. Voor de meeste sopranen was de rol onzingbaar en de opera verdween dan ook na enkele decennia volkomen van het repertoire. Tot Joan Sutherland er in 1974 belangstelling voor toonde en er een integrale opname van verscheen onder leiding van Richard Bonynge. Na succesvolle opvoeringen in de Metropolitan Opera (1976) en Covent Garden (1983), dachten wij dat de opera verder geregeld zou opgevoerd worden, maar dat was niet het geval. In 1992 zong Alexandrina Pendatchanska de veeleisende rol in het Teatro Regio in Turijn. Daarvan bestaat een video opname (de enige!) die op Youtube te zien/beluisteren is, maar de kwaliteit is erbarmelijk.

Esclarmonde - Angelina Ruzzafante als Esclarmonde en Sung-Kyu Park als ridder Roland. (Foto: Claudia Heysel)Wij waren dan ook meer dan verwonderd dat uitgerekend een Duits provinciaal operahuis zoals dat van Dessau “Esclarmonde” op haar speelplan nam. De sopraan Angelina Ruzzafante die sinds 2009 deel uitmaakt van het vaste gezelschap van het Anhaltisches Theater, zou de vereiste noten voor de partij kunnen produceren. Wij maakten vroeger al kennis met deze sopraan, want alvorens naar Dessau te trekken, maakte zij deel uit van het vaste gezelschap van het Theater Hagen waar wij haar hoorden in rariteiten als “Le château des Carpathes” van Philippe Hersant (1995), “Silvana” van Weber (1996) en “Das Himmelskleid” van Wolf-Ferrari (2002).
Haar heldere, goed geleide sopraanstem kwam als Esclarmonde wel aan de grenzen van haar kunnen. De topnoten stonden er niet steeds feilloos, maar wij gaan hier niet aan muggenzifterij doen: haar prestatie was beslist genietbaar en wij kunnen enkel bewondering hebben voor haar moed om de rol te zingen.

De Koreaan Sung-Kyu Park was niet meteen de gedroomde figuur voor Ridder Roland. Hij heeft een aangename, licht getimbreerde tenorstem, maar zong abominabel Frans en zag door zijn nutteloze krachtpatserij geen kans om boven het noten zingen uit te komen. De Franse taal stelde trouwens alle zangers voor problemen. Wij denken in de eerste plaats aan de gehakte, ongenuanceerde voordracht van de bassen Nico Wouterse als de bisschop van Blois en Thomas Skambraks als koning Cléomer. De sonore bas Ulf Paulsen getuigde gelukkig van meer affiniteit met de pompeuze rol van Keizer Phorcas, de vader van Esclarmonde. Rita Kampfhammer en David Ameln voldeden ruimschoots in de kleine rollen van Parseis en Enéas.

Het koor was op zijn best als het veel decibels mocht produceren en dat zijn er heel wat in deze ridderlijke opera.
Onder leiding van Daniel Carlberg speelde de Anhaltische Philharmonie Dessau op flamboyant-virtuoze wijze, met intense, extroverte klanken die wel pasten bij de heroïsche kant van deze opera. Maar in “Esclarmonde” zijn ook veel romaneske passages en daar klonk het orkest beslist te luid, wat de zangers verplichtte tot forceren.

Esclarmonde - Sung-Kyu Park als ridder Roland en Nico Wouterse als de bisschop van Blois. (Foto: Claudia Heysel)Regisseur Roman Hovenbitzer plaatste de opera gelukkig in de juiste historische context en gaf niet toe aan de heersende mode om de actie naar het heden te verplaatsen. Moderne regiefanaten zullen het misschien een ouderwets spektakel gevonden hebben, maar wij waren er best tevreden mee, al vonden wij de zware decors niet echt noodzakelijk en het had door een meer sfeervolle belichting en aangepaste projecties eenvoudiger en beter gekund.

Als een provinciaal Duits theater er in slaagt om “Esclarmonde” op te voeren, waar wachten de grote operahuizen dan nog op om deze verwaarloosde opera eindelijk tot een vast repertoirewerk te maken.

Wij woonden de laatste voorstelling bij van dit speeljaar.

G.M. (Gepubliceerd op 3/6/2014)

Foto's van boven naar onder:

1) Ulf Paulsen als keizer Phorcas en Angelina Ruzzafante als Esclarmonde.
2) Angelina Ruzzafante als Esclarmonde en Sung-Kyu Park als ridder Roland.
3) Sung-Kyu Park als ridder Roland en Nico Wouterse als de bisschop van Blois.

Copyright foto's © Claudia Heysel.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND