OPERA GAZET

RECENSIES

OPERAVOORSTELLINGEN IN STUTTGART

“ALCINA”

Staatsoper StuttgartDrama per musica in drie bedrijven van Georg Friedrich Händel op een tekst van anonieme hand gebaseerd op Ariosto’s “Gerusalemme liberata”. De wereldpremière had plaats op 16 april 1735 in de Londense Covent Garden. We zagen op 15 februari 2013 een voorstelling in de Staatsoper Stuttgart.

Alcina - Ana Durlovski als Morgana en Stanley Jackson als Oronte (Foto: A.T. Schaefer)De opera "Alcina" van Händel is gebaseerd op een tekst die al door anderen voor hem gebruikt werden om een opera te schrijven. De episode uit de “Gerusalemme liberata” waar het libretto op gebaseerd is, was bij de toenmalige beau monde goed bekend maar Händel schreef voor het gewone volk, dat minder voeling had met de litteratuur. Omdat het hem onmogelijk was een werk in het Engels op te voeren (de zangers waarmee hij werkte waren bijna allemaal Italianen) zag hij zich genoodzaakt om zijn opera’s aan die situatie aan te passen. De dramatische kracht kon immers niet uit de tekst en de recitatieven komen omdat het gewone volk die niet begreep. De recitatieven werden drastisch ingekort. In de plaats daarvan ging de muziek een meer belangrijke plaats innemen in het dramatische gebeuren. De snelle opeenvolging van aria’s (in Alcina is slechts één terzet aan het einde) zorgen voor een grotere continuïteit. En het is net dit feit dat Händel’s opera’s vandaag als interessanter ervaren worden om op te voeren dan die van zijn tijdgenoten.

Het regisseursduo Jossie Wieler en Sergio Morabito, ook verantwoordelijk voor de schitterende productie van “La juive” die we enkele jaren geleden ook in Stuttgart zagen, vertrekken vanuit twee basisideeën. Ten eerste bood een “toveropera” de mogelijkheid om sociaal onaanvaardbare situaties te beschrijven – de personages handelden onder invloed van magie en waren dus niet verantwoordelijk voor hun daden. Ten tweede is door het gebruik van bijna uitsluitend hoge stemmen (sopraan, mezzo en castraat) het geslacht van de protagonisten niet ondubbelzinnig, zeker ook omdat Bradamante, één van de vrouwelijke personages, zich dan ook nog uitgeeft voor een man. Wat Wieler en Morabito op basis daarvan maken is een typische uitwas van het regietheater: het verhaal speelt zich bij hen af in een grote ruimte met een spiegel waarin iedereen iedereen lijkt te willen verleiden en continu (een deel van) elkaars kledij afrukken. Volgens de regisseurs zit de magie die de personages gevangen houdt immers in de erotiek. Voor ons was hetgeen op het toneel gebeurde in elk geval bijna onmogelijk te doorgronden en daarom ook moeilijk te waarderen.

Alcina - Netta Or als Alcina en Sylvia Rena Ziegler als berto (Foto: Martin Sigmund)De Staatsoper Stuttgart is daarentegen niet meegegaan in de mode om te streven naar een zo authentiek mogelijke uitvoering. Geen instrumenten uit de baroktijd, geen gespecialiseerde dirigent en vooral zangers uit het eigen ensemble. Nochtans deed dit feit wat ons betreft geen afbreuk aan de muzikale en vooral de dramatische kwaliteit van de voorstelling, wel in tegendeel. Wat ingeboet wordt aan stilistische correctheid, wordt meer dan gecompenseerd door het dramatische en vocale engagement van de solisten.

We denken daarbij in de eerste plaats aan de nog jonge Kroatische mezzo Diana Haller die de rol van Ruggiero vertolkt met een vocaal aplomb en een zekere techniek die haar lijken voor te bestemmen voor een grote carrière. De Israëlische sopraan Netta Or heeft van het ganse ensemble de meeste ervaring in het repertoire en zet een gevoelige en vooral ook in de hoogte trefzekere titelrol neer. Ook Ana Durlovski toont zich langs haar beste kant in de moeilijke coloraturen die de rol van Morgana haar voorschotelen, terwijl de Russische mezzo Marina Prudenskaja zich duidelijk minder thuis voelt in dit soort muziek, zonder daarom onverdienstelijk te zijn. De twee mannelijke protagonisten voelen zich waarschijnlijk een vreemde eend in de bijt bij al dit vrouwelijk geweld. Nochtans zouden we de Amerikaanse tenor Stanley Jackson, die ons om meer dan één reden deed denken aan zijn bekende landgenoot Lawrence Brownlee, graag een keer horen in een belangrijkere rol. Verdienstelijk was de jonge Duitse mezzo Sylvia Rena Ziegler, lid van de Opera Studio.

Dirigent Sébastien Rouland, in een vorig leven de assistent van Marc Minkowski, steekt al zijn energie in de muziek van Händel en wordt daarin prima gevolgd door een twintigtal leden van het Staatsochester Stuttgart dat zich voor de gelegenheid op zaalniveau bevond.

Diana Haller als Ruggiero en Netta Or als Alcina (Foto: Martin Sigmund)Sinds de première in 1998 is deze enscenering van “Alcina” uitgegroeid tot een “cult-productie” die al te zien was in onder meer Budapest, Lyon en San Francisco. De productie van Stuttgart werd ook vastgelegd op DVD met o.a. Catherine Nagelstad en Alice Coote. Zelf moeten we helaas toegeven dat we intellectueel niet in staat zijn het werk van Wieler en Morabito voldoende te doorgronden om het ook te kunnen waarderen. Maar dat doet niets af aan het feit dat de voorstelling in Stuttgart muzikaal op een zeer hoog niveau stond.

We zagen de laatste voorstelling van het lopende seizoen.

H.D. (Gepubliceerd op 18 februari 2013)

Foto's van boven naar onder:

1) Ana Durlovski als Morgana en Stanley Jackson als Oronte.
2) Netta Or als Alcina en Sylvia Rena Ziegler als Oberto.
3) Diana Haller als Ruggiero en Netta Or als Alcina.

Copyright foto's © A.T. Schaefer (1) en Martin Sigmund (2 en 3)

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND

“FRANCESCA DA RIMINI”

Staatsoper StuttgartOpera van Sergej Rachmaninov (muziek) en Modest Tschaikowsky (libretto). Wereldpremière in het Bolschoi Theater te Moskou op 24 januari 1906. Première van de concertante uitvoering door de Staatsoper Stuttgart op 19 juli 2013. Bijgewoonde voorstelling op 20 juli 2013.

Deze titel herinnerde ons uiteraard aan de gelijknamige opera van Zandonai, zowel van enkele CD opnames als van de voorstellingen in de toenmalige opera van Gent.

Dmytro PopovDeze eenakter van Rachmaninov werd aangevuld met de 3de symfonie van Galina Ustwolskaja. Deze Russissche componiste gebruikt hierin de middeleeuwse gebedstekst van de monnik Hermann der Lahme. Deze beide werken werden voor het eerst samen uitgevoerd, waarbij de delen van Ustwolskaja’s symfonie het voorspel, het tussenspel en het naspel van Rachmaninov’s opera werden.

Rachmaninov gebruikte voor zijn opera één der beroemdste episodes uit Dante Alighieri’s “Inferno”, het eerste deel van zijn Göttliche Komödie. Dante wordt door Vergil door de hel gevoerd en hoort daar de liefdesgeschiedenis van de verdoemde zielen van Paolo en Francesca. Paolo werd verliefd op Francesca, de bruid van zijn broer Malatesta. Het is pas bij het gezamenlijk lezen van een liefdesroman dat zij hun liefde voor elkaar bekennen. Doch Francesca’s man had alles afgeluisterd en doodt hen

Olga MykytenkoDe versmelting van “Francesca da Rimini” met de 3de symfonie van Ustwolskaja, beklemtoont de moderne en tekstueel belangrijke opera van Rachmaninov, waarvan het libretto met veel overtuiging levenservaringen tot leven brengt.

De Oekraïense sopraan Olga Mykytenko zong zeer beheerst de rol van Francesca, met prachtige piano’s, zelfs in de hoogste topnoten. Dmytro Popov als Paolo is eveneens van Oekraïense afkomst . Deze prachtige tenor is nog zeer jong en hij is op weg om een wereldster te worden. Sergej Leiferkus is een zeer beroemde bariton, die met veel overtuiging en stembeheersing de grote rol van Malatesta, alsook deze van de spreker, invulde.
Kleinere rollen werden zeer verdienstelijk gezongen door de tenor Stanley Jackson uit Missouri en de bariton Shigeo Ishino uit Japan.

De muzikale leiding was in handen van Sylvain Cambreling. Met veel energie wist hij het orkest en de koren te stimuleren tot topprestaties. Het Staatsopernchor werd voorbereid door Christoph Heil.

Aan het slot was er een langdurig en welverdiend applaus van het talrijk opgekomen publiek. Voor ons was het een revelatie, zowel het werk zelf als de uitvoerders van dit tachtig minuten durende geheel.

H.V. (Gepubliceerd op 12/8/2013)

Foto’s van boven naar onder:

1) Dmytro Popov. (Foto: Janis Deinats)
2) Olga Mykytenko.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND