OPERA GAZET

RECENSIES

OPERAVOORSTELLINGEN IN DÜSSELDORF

“XERXES”

Deutsche Oper am RheinOpera seria in drie bedrijven van Georg Friedrich Händel op een libretto van Niccolo Minato en Silvio Stampiglia. De creatie onder de naam “Serse” vond plaats in het King’s Theatre te Londen op 15 april 1738. We woonden op 17 februari 2013 een voorstelling bij in Düsseldorf door de Deutsche Opera am Rhein. Het ging om een coproductie met de Komische Oper Berlin.

Xerxes - Valer Barna-Sabadus als Xerxes en Torben Jürgens als Ariodates (Foto: Hans Jörg Michel)De première van “Serse” in 1738 staat in de annalen als een fiasco. Enerzijds was het publiek stilaan oververzadigd door de vele “opera seria” die er al opgevoerd werden. Anderzijds was het publiek niet ontvankelijk voor de vernieuwingen die Händel in zijn opera invoerde. Vooral de mix van komische en serieuze elementen en de mengeling van karakters uit verschillende sociale klassen was “not done” in een opera seria. Bovendien experimenteerde de componist ook, waarbij hij de gebruikelijke lange driedelige dacapo-aria’s verving door eendelige arioso’s die vaak zonder tussenliggende recitatieven in elkaar overgaan. Na een vijftal voorstellingen werd het stuk afgevoerd en Händel zelf zou nog slechts enkele opera’s schrijven alvorens zich geheel te wijden aan het oratorium.

“Serse” of “Xerxes” begon uiteindelijke in 1924 aan een tweede carrière. Sinds die eerste productie in Göttingen behoort het tot de meest populaire opera’s van Händel. Gek genoeg zijn het net de eigenschappen die het achttiende-eeuwse publiek tegenstonden, de komische elementen en de korte aria’s, die het werk bij de moderne toeschouwer in de smaak doen vallen. En niet te vergeten, met “Ombra mai fu”, het zogenaamde “largo van Händel” bevat de partituur waarschijnlijk het bekendste stukje uit de ganse barokmuziek.

We vonden de regie van Stefan Herheim ronduit schitterend. Hij laat het verhaal spelen in heerlijk kitscherige barokdecors van Heike Scheele. Zijn personages voeren soms op hilarische wijze de typische verwijfde barokgebaren en –pasjes uit. Herheim gaat volop voor een volstrekt humoristische, haast veaudeville-achtige benadering die het publiek herhaaldelijk aan het schaterlachen brengt. De toneeleffecten, ook een typisch kenmerk van de barok, zijn goed bedacht. De voorstelling van een dikke drie uren leek wel voorbijgevlogen.

Xerxes - Valer Barna-Sabadus als Xerxes, Torben Jürgens als Ariodates en ensemble (Foto:Hana-Jörg Michel)Voor het muzikale genot tekenden vooral de Neue Düsseldorfer Hofmusik onder de leiding van Konrad Junhänel. Deze specialisten in het repertoire, spelend op authentieke instrumenten, weten telkens weer indruk te maken door hun technische beheersing en begeesterde spel. En in de regie van Stefan Herheim maakten ze soms mee deel uit van het gebeuren op het toneel.

Bij de solisten onthouden we vooral één naam: die van Valer Barna-Sabadus in de titelrol. Deze Roemeense contratenor heeft niet enkel een robuuste, goed projecterende stem, maar heeft ook de verfijnde zangtechniek, nodig om alle coloraturen en trillers die zijn rol rijk is, op schitterende wijze te zingen. Zijn stemvakgenoot Terry Wey kwam naast dit vocale geweld als Xerxes’ broer Arsamenes wat zwakker over zonder daarom te ontgoochelen. De vrouw waar alles om draait, Romilda, werd door ziekte van de voorziene protagoniste, vertolkt door Brigitte Geller, ingevlogen vanuit Berlijn. Zij kent de rol door en door en weet het oor te strelen met een schitterend legato. Een bijzondere vermelding voor de bariton Hagen Matzeit die in de komische rol van Elvino ook gedeeltelijk als falsetzanger optrad – en niet zonder succes.

Helaas is er ook één minpunt aan deze productie te melden. Waarschijnlijk door de samenwerking met de Komische Oper Berlin wordt de voorstelling grotendeels in het Duits gezongen. De motivatie hiervoor is dat in Händel’s tijd ook in sommige theaters de recitatieven in de taal van het volk gespeeld werden. We leven echter in de eenentwintigste eeuw, wat betekent dat elk theater voorzien is van boventiteling. Bovendien is de keuze van wat in het Duits gezongen wordt en wat in het Italiaans helemaal niet consequent.

Xerxes - Valer Barna-Sabadus als Xerxes en Torben Jürgens als Ariodates (Foto: Hans Jörg Michel)Alles bij elkaar een voorstelling waarvan we met volle teugen hebben genoten en waar enkel de Duitse vertaling een (erg kleine) domper op de feestvreugde vormt.

We zagen de laatste voorstelling uit de reeks en kunnen enkel hopen dat de productie in de toekomst hernomen wordt. In dat geval is een bezoek aan de Deutsche Opera am Rhein warm aanbevolen!

H.D. (Gepubliceerd op 19 februari 2013)

Foto's van boven naar onder:

1) Valer Barna-Sabadus als Xerxes en Torben Jürgens als Ariodates.
2) Valer Barna-Sabadus als Xerxes, Torben Jürgens als Ariodates en ensemble.
3) Valer Barna-Sabadus als Xerxes en Torben Jürgens als Ariodates.

Copyright foto's © Hans Jörg Michel.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND