OPERA GAZET

RECENSIES

OPERAVOORSTELLINGEN IN LÜBECK

“DER RING DES POLYKRATES”

Theater LübeckHeitere Oper” in één bedrijf van Erich Korngold op een libretto van Leo Feld en Julius Leopold Korngold naar een komedie van Heinrich Teweles. Het werk kende zijn creatie aan de Hofopera te München op 28 maart 1916. We zagen op 15 juni 2012 een opvoering van deze opera in het Theater Lübeck in een coproductie met het festival van Martina Franca waar de opera in de zomer van 2011 opgevoerd werd.

Der Ring des Polyrates - Hugo Mallet als Wilhelm Arndt, Ausrine Stundyte als Laura, Daniel Szeili als Florian Döblinger en Anne Ellersiek als Lieschen (Foto: Jochen Quast)Korngold was de zoon van een bekende Weense muziekcriticus en werd al snel beschouwd als een wonderkind. Net als Mozart werd hij door zijn dominante vader meegenomen door Europa om op te treden. Daarnaast begon de jonge man al op de erg jeugdige leeftijd van 11 jaar te componeren. “Der Ring des Polykrates” is zijn eerste opera die gecreëerd werd als een tweeluik met “Violanta”. Korngold was op dat moment negentien.

Tijdens de eerste decennia van de twintigste eeuw werd het Duitstalige muziekleven nog erg gedomineerd door Wagner die nochtans al in 1883 overleden was. Jonge kunstenaars moesten trachten zich van dit juk te bevrijden en dat verdeelde artiesten en publiek, maar vooral de critici, in twee kampen. Enerzijds waren er de traditionalisten die binnen de bestaande conventies van melodie, harmonie, ritme en instrumentatie nieuwe wegen zochten. Anderzijds waren er de avant-gardisten die experimenterend de grenzen van deze conventies wilden aftasten en overschrijden. Rekening houdend met het feit dat de vader van Erich Korngold als criticus een felle aanhanger was van het traditionalisme, hoeft het ons niet te verbazen dat Korngold’s opera weinig nieuws brengt. “Der Ring des Polykrates” is een dramatische, melodieuze en goed in het oor liggende compositie die af en toe al latere werken van de componist, zoals “Das Wunder der Heliane” en “Die tote Stadt” aankondigt. Het is haast niet te geloven dat een puber dergelijk complex werk schreef, maar behalve wat oppervlakkige hulp van Alexander von Zemlinsky was dit wel degelijk het geval.

Der Ring des Polyrates - Anne Ellersiek als Lieschen, Daniel Szeili als Florian Döblinger, Hugo Mallet als Wilhelm Arndt, Ausrine Stundyte als Laura en Antonio Yang als Peter Vogel (Foto: Jochen Quast)Het verhaal van de opera is gebaseerd op de geschiedenis van Polukrates maar dan getransformeerd naar de negentiende eeuw. Wilhelm Arndt en zijn vrouw Laura zijn volmaakt gelukkig, zo gelukkig dat hun dienstmeisje Lieschen en hun knecht Florian zo snel mogelijk willen huwen om het zelfde geluk te bereiken. Echter, plots komt Peter Vogel, een oude vriend van Wilhelm op bezoek. Hij confronteert hem met de ballade “De ring van Polykrates” van Schiller en betoogt dat zo veel geluk niet kan blijven duren zonder dat een offer gebracht wordt. Dit leidt tot een aantal complicaties die uiteindelijk allemaal goed aflopen. De ongenode gast wordt aan de deur gezet en de anderen leven nog lang en gelukkig.

Regisseur Franco Ripa di Meana zag in het personage van Wilhelm de componist Korngold zelf, die als wonderkind zonder noemenswaardige inspanningen het geluk in de schoot geworpen kreeg. Hij laat het verhaal afspelen in een soort theater met rondom zitjes voor het publiek. Deze interpretatie is zeker verdedigbaar, vooral ook omdat ze gepaard gaat met een geloofwaardige personenregie.

Hoewel een jeugdwerk, vraagt “Der Ring des Polykrates” een sterke bezetting. En alles in acht genomen werden we in het Theater Lübeck zeker niet teleurgesteld. De prachtige bas Antonio Yang wist ons te bekoren als een indrukwekkende, angstaanjagende Peter Vogel. De tenor Hugo Mallet had de nodige kracht om tegen de soms wat sterke instrumentatie op te boksen al ging dit vooral in het hogere register wat ten koste van de klankschoonheid. De sopraan Anne Ellersiek was een gepast dramatische Laura. Veel lichter en daarom mooi contrasterend, waren de stemmen van Daniel Szeili als Florian en Monika Reinhard als Lieschen.

Der Ring des Polyrates - Hugo Mallet als Wilhelm Arndt en Ausrine Stundyte als Laura (Foto: Jochen Quast)Het Philharmonisches Orchester der Hansestadt Lübeck had zijn handen vol aan deze partituur maar wist onder de leiding van dirigent Anton Marik het nodige enthousiasme over te brengen.

Al bij al een interessant werk dat, ten overstaan van composities van tijdgenoten misschien wat “braaf” overkomt. Overigens werd de opera in Lübeck niet zoals bij de wereldpremière gecombineerd met “Violanta” van Korngold zelf, maar met “Das geheime Königreich” van Ernst Krenek.

We zagen de laatste voorstelling van deze productie.

H.D. (Gepubliceerd op 18/6/2012)

Foto's van boven naar onder:

1) Hugo Mallet als Wilhelm Arndt, Ausrine Stundyte als Laura, Daniel Szeili als Florian Döblinger en Anne Ellersiek als Lieschen.
2) Anne Ellersiek als Lieschen, Daniel Szeili als Florian Döblinger, Hugo Mallet als Wilhelm Arndt, Ausrine Stundyte als Laura en Antonio Yang als Peter Vogel.
3) Hugo Mallet als Wilhelm Arndt en Ausrine Stundyte als Laura.

Copyright foto's © Jochen Quast.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND

“DAS GEHEIME KÖNIGREICH”

Theater LübeckSprookjesopera in één bedrijf van Ernst Krenek op een libretto van de componist zelf. De opera werd voor het eerst opgevoerd op 6 mei 1928 in het Theater Wiesbaden. We zagen op 15 juni 2012 een opvoering van deze opera in het Theater Lübeck in een coproductie met het festival van Martina Franca waar de opera in de zomer van 2011 opgevoerd werd.

Das geheime Köngreich - Gerard Quinn als de nar en Antonio Yang als de koning (Foto: Jochen Quast)Toen het platenlabel Decca een twintigtal jaren geleden in de reeks “Entartete Musik” opera’s van Braunfels, Ullmann en Krenek uitbracht, waren deze componisten nog uit het collectieve geheugen gewist. Het feit dat hun muziek ongewenst was in het Derde Rijk had er blijkbaar voor gezorgd dat hun naam uit de operatheaters verdwenen was. Nochtans werd in de eerste helft van de twintigste eeuw heel wat schitterende muziek geschreven. Aan de andere kant moeten we voorzichtig zijn en deze composities niet automatisch als meesterwerken beschouwen enkel en alleen omwille van het lot dat hun geestelijke vaders ten dele viel. Overigens is Krenek een beetje een buitenbeentje in het kringetje van “ontaarde” componisten: hij was niet van Joodse afkomst maar werd verketterd voor zijn politieke houding tegen het nationaalsocialisme.

In Lübeck werd “Das geheime Königreich” gecombineerd met “Der Ring des Polykrates” van Erich Korngold, iets wat tachtig jaar geleden ondenkbaar was. Julius Korngold, vader van Erich en bekend zowel als gevreesd muziekcriticus, trok immers fel van leer tegen de avant-gardisten in het algemeen en Krenek in het bijzonder. Deze stellingname werd een splijtzwam in het Weense muziekleven van rond de eerste wereldoorlog.

Das geheime Köngreich - Antonio Yang als de koning, Zuzana Marková als de koninigin, Anne Ellersiek, Therese Fauser en Wioletta Hebrowska als de drie zingende dames (Foto: Jochen Quast)“Das geheime Königreich” is een beetje een vreemd werk in die zin dat het zowel dramatisch als muzikaal weinig coherent is. Het verhaal, voor zover bestaande, is eigenlijk een opeenvolging van taferelen becommentarieerd door de hofnar van de koning. Muzikaal is het een “allegaartje” van muziekstijlen, experimentele harmonieën en verrassende instrumentaties. Zo hoorden we onder andere tangomuziek, maar ook jazz. Ook de manier waarop een coloratuursopraan gebruikt wordt als instrument eerder dan als stem was erg origineel. Het resultaat is een apart, afwisselend en fris werk dat onze aandacht van de eerste tot de laatste minuut wist vast te houden.

Krenek is niet mals voor zijn solisten en het mag een wonder heten dat het Theater Lübeck bijna alle rollen goed wist te bezetten. Vooral Zuzana Markova verdient een pluim voor de wijze waarop ze de pyrotechnische hoogstandjes van de partituur wist te vertolken – dankzij de regisseur zelfs af en toe in weinig comfortabele omstandigheden. Hoed af ook voor de nog jonge Zuid-Koreaanse tenor Hyo Jong Kim die in de kleine rol van de rebel met veel zelfvertrouwen en enkele stratosferische hoge noten aantoonde dat hij veel in zijn mars heeft. Antonio Yang was verdienstelijk als de koning en Gerard Quinn kreeg het publiek op zijn hand met een charismatische vertolking van de nar, een interpretatie die ook vocaal stond als een huis.

Anton Marik stond aan het hoofd van het Philharmonisches Orchester der Hansestadt Lübeck en kon helaas niet verhinderen dat een paar uitschuivers bij de koperblazers te betreuren vielen. Orkest en dirigent leken meer affiniteit te hebben met de muziek van Korngold in het eerste deel van de avond.

Das geheime Köngreich - Gerard Quinn als de nar, Antonio Yang als de koning, Therese Fauser, Wioletta Hebrowska als zingende dames en Zuzana Marková als de koningin (Foto: Jochen Quast)Julius Korngold zou zich omdraaien in zijn graf als hij zou weten welk succes “Das geheime Königreich” in het Theater Lübeck te beurt viel. Waar “Der Ring des Polykrates” een beleefdheidsapplaus kreeg ging het schaars opgekomen publiek na de opera van Krenek volledig uit de bol. Wat ons betreft is dit zeker niet de juiste waardeverhouding tussen de twee werken, maar we begrijpen dat de toeschouwers aangenaam verrast waren door Krenek’s muziek die zeker naar meer doet smaken.

We zagen de laatste voorstelling van deze double bill.

H.V. (Gepubliceerd op 18/6/2012)

Foto's van boven naar onder:

1) Gerard Quinn als de nar en Antonio Yang als de koning.
2) Antonio Yang als de koning, Zuzana Marková als de koninigin, Anne Ellersiek, Therese Fauser en Wioletta Hebrowska als de drie zingende dames.
3) Gerard Quinn als de nar, Antonio Yang als de koning, Therese Fauser, Wioletta Hebrowska als zingende dames en Zuzana Marková als de koningin.

Copyright foto's © Jochen Quast.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND