OPERA GAZET

RECENSIES

OPERAVOORSTELLINGEN IN KEULEN

“OORLOG EN VREDE”

Oper KölnOpera in vijf bedrijven van Sergei Prokofiev op een libretto van de componist zelf naar de gelijknamige roman van Lev Tolstoi. Het werk werd gecreëerd in Leningrad op 12 juni 1946 (1e versie) en op 31 maart 1955 (2e versie). We woonden op 23 september 2011 een uitvoering bij door de Oper Köln.

Oorlog en vrede - Olesya Golovneva als Natascha Rostowa (Foto: Karl en Monika Forster)Prokofiev ging een immense uitdaging aan door te trachten het verhaal van Tolstoi op muziek te zetten. De oorspronkelijke roman bestaat immers niet echt uit een duidelijk voortschrijdend verhaal maar uit aparte taferelen waarbij de levensloop van verschillende hoofdpersonages aan het begin van de negentiende eeuw gevolgd wordt. De componist heeft hieruit een elftal (in de oorspronkelijke versie dertien) scènes geselecteerd en voorzien van muziek. Thematisch volgt de opera eigenlijk het wedervaren van Natascha Rostowa, een wat naïef tienermeisje dat moeilijk keuzes kan maken in de liefde. Dit alles gebeurt tegen de achtergrond van de oorlog met Napoleon (die zelf ook in de opera voorkomt) zodat “Oorlog en vrede” eigenlijk beantwoordt aan de criteria van de grand-opéra die een honderd jaar eerder de wereld veroverde. Verder voorziet de opera, naar analogie met Tolstoi's roman, een massa nevenpersonages wat het de toeschouwers niet altijd makkelijk maakt om de gebeurtenissen te volgen.

De sterkte van Prokofievs muziek zit duidelijk in de emotie en de contrasterende sfeerscheppingen, gegevens die uiteraard in “Oorlog en vrede” met zijn aparte taferelen goed tot uiting komen. Dat neemt niet weg dat de muziek die de componist voor deze opera schreef niet vernieuwend is - maar dat hoeft geen nadeel te zijn.

Ook de regie van Nicolas Brieger was alles behalve vernieuwend, hetgeen als een compliment bedoeld is. Hij gebruikte de ganse diepte van het toneel om ruimte en grootsheid te creëren. Vooraan werkte hij vooral met muurpanelen die vanuit de coulissen op het toneel geschoven konden worden. Dit leidde wel tot een zekere continuïteit tussen de verschillende taferelen, maar werd na een tijdje toch ook wat saai voor het publiek. Opmerkelijk was wel de personenregie, die voor elk van de talrijke personages goed uitgewerkt werd.

De grote bezetting die nodig is om “Oorlog en vrede” op te voeren, verklaart vermoedelijk voor een deel waarom het werk zo zelden opgevoerd wordt. Niet elk theater kan zich veroorloven om dertig solisten bijeen te brengen voor één productie. Het doet ons dan ook plezier dat de Oper Köln er in geslaagd is om alle rollen degelijk te bezetten, voornamelijk met leden van het eigen gezelschap. Olesya Golovneva toonde zich vocaal een scenisch geloofwaardig als de bakvis Natascha. Johannes Martin Kränzle wist ons te bekoren als vorst Andrej Bolkonski en we waren ook onder de indruk van de tenoren Matthias Klink en Mirko Roschkowski die als respectievelijk graaf Pierre Besuchow en Anatoli Kuragin een mooie prestatie neerzetten.

Oorlog en vrede - Johannes Martin Kränzle als Andrej Bolkonski en Matthias Klink als Pierre Besuchow (Foto: Karl en Monika Forster)Het uitgebreide koor van de Oper Köln kon zich in deze productie niet alleen vocaal maar ook dansend aan het publiek tonen. Het zoals steeds genuanceerd spelende Gürzenichorkester stond onder de leiding van Michael Sanderling die meer de nadruk legde op de klankkleur van de partituur en de dramatiek dan op de nuancen.

Een voor Duitsland ongewoon brave productie die zeker de moeite waard is om te gaan zien, al was het maar omdat “Oorlog en vrede” zo zelden gespeeld wordt.

Er zijn nog voorstellingen op 28 september, 1, 3 en 8 oktober 2011.

H.D. (Gepubliceerd op 25 september 2011)

Foto's van boven naar onder:

1) Olesya Golovneva als Natascha Rostowa.
2) Johannes Martin Kränzle als Andrej Bolkonski en Matthias Klink als Pierre Besuchow.

Copyright foto's © Karl en Monika Forster.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND

“NORMA”

Oper KölnLyrische tragedie van Vincenzo Bellini op een tekst van Felice Romani naar de gelijknamige tragedie van Alexandre Soumet. De wereldpremière had plaats op 26 december 1831 in het Teatro allaScala te Milaan. Op 18 januari 2012 waren we aanwezig bij een concertante uitvoering in de Oper Köln.

Norma - Regina Richter als Adalgisa en Edita Gruberova als Norma (Foto: Paul Leclaire)Toen Bellini op 23 september 1835 op 31-jarige leeftijd overleed, was zijn naam al niet meer weg te denken uit de operawereld. Met werken als “La sonnambula”, “Norma” en “I puritani” had hij tegen die tijd immers zijn eigen onsterfelijkheid al verzekerd. De van nature wat melancholieke componist beschikte niet over het komische talent van tijdgenoten als Rossini en Donizetti, maar wist als eerste het Italiaanse publiek te confronteren met opera’s waarbij de tekst evenwaardig werd aan de muziek.

Vandaag wordt “Norma” aanzien als het vlaggenschip van het belcanto. Net zoals elke Wagnersopraan droomt van de rol van Brünnhilde in "Der Ring des Nibelungen", zo wil elke belcantozangeres (en helaas ook een heleboel andere sopranen) de rol van Norma opnemen. Begrijpelijk door de combinatie van enerzijds de bravoure en anderzijds het veelzijdige karakter van de titelrol - de afwisseling van al die “grote gevoelens” (vriendschap, jaloezie, wraak, boete, …) vormt misschien wel de grote uitdaging van de rol.

Enkele jaren geleden kon de Slovaakse sopraan Edita Gruberova op haar beurt niet aan de lokroep weerstaan en nam de rol van de druïdenpriesteres op haar repertoire. Geen evidentie want ondanks een respectabel volume blijft haar stem in wezen die van een lyrische coloratuursopraan. Ondertussen zingt ze de rol al een vijftal jaar in de meest uiteenlopende theaters.
Norma - dirigent Andrei Yurkevich (Foto: Paul Leclaire)Hoe dan ook blijft haar interpretatie voor kritiek vatbaar. Recitatieven die veristisch aandoen, een gebrek aan laag register en inzetten die af en toe “in de buurt van” de bedoelde noot terecht komen. Tegelijkertijd staan we vol bewondering over hoe de stem van Gruberova de tand des tijds doorstaan heeft - het schitterende timbre klinkt onwaarschijnlijk fris. En niet te vergeten, de diva zet een personage neer op een manier die het publiek naar de keel grijpt. Met andere woorden, een vertolking die tegelijkertijd positieve en minder positieve gevoelens oproept maar uiteindelijk weet te overtuigen. Meer nog, aan het einde van de voorstelling ging de zaal volledig door het lint - geen alledaagse gebeurtenis in Duitsland.

Door het succes van Gruberova dreigen haar collega’s, ten onrechte, in haar schaduw terecht te komen. Zo hoorden we Zoran Todorovich als een overtuigende Pollione. Deze rol vraagt vooral volume en uithouding en dat is bij de Servische tenor zeker aanwezig. Maar doorheen de jaren heeft hij zijn vertolking weten te verfijnen en ook vocaal weet hij met een aantal smaakvolle falsetto’s wat variatie te brengen. Verrassend goed was ook de Duitse Regina Richter die met haar lichte mezzostem een vocaal ideale bezetting bleek voor Adalgisa, de rivale van Norma. Zij wist zich vocaal en wat betreft interpretatie moeiteloos staan te houden tussen het stemmengeweld van haar partners en werd daarvoor beloond met een open doekje door “haar” Keulse publiek. Mooie prestatie ook van Nikolai Didenko als Oroveso.

Norma - Edita Gruberova in de titelrol en Zoran Todorovich als Pollione (Foto: Paul Leclaire)We waren ook erg onder de indruk van dirigent Andrei Yurkevich. De Oekraïense maestro leidde het Gürzenich-Orchster Köln met autoriteit. Mooi was de manier waarop hij zijn orkest liet ademen wanneer het kon om vervolgens het volume terug te dringen om de solisten niet te overstemmen. Tenslotte hoorden we verschillende details in de partituur die ons nog niet eerder opgevallen waren.

Alles bij elkaar dus een memorabele voorstelling van één der grootste belcantowerken die in Keulen helaas enkel nog op 23 januari 2012 herhaald wordt - en vermoedelijk is die voorstelling al lang uitverkocht. Terecht !

H.D. (Gepubliceerd op 19 januari 2012)

Foto's van boven naar onder:

1) Regina Richter als Adalgisa en Edita Gruberova als Norma.
2) Dirigent Andrei Yurkevich.
3) Edita Gruberova als Norma en Zoran Todorovich als Pollione.

Copyright foto's © Paul Leclaire.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND

“RIGOLETTO”

Oper KölnOpera van Giuseppe Verdi op een libretto van Francesco Maria Piave naar “Le Roi s’amuse”van Victor Hugo. Wereldpremière op 11 maart 1851 in het Teatro La Fenice te Venetië. Première van deze productie in de Oper Köln op 15 maart 2012. Bijgewoonde voorstelling op 4 april 2012.

Rigoletto - Dmitry Korchak als de Hertog van Mantua met vrouwelijk gezelschap (Foto: Paul Leclaire)Rigoletto” is de eerste van de drie opera’s die Giuseppe Verdi wereldberoemd maakte en samen met “Il trovatore” en “La traviata” tot het vaste repertoire van elk operahuis behoren.
De componist was met deze opera een meester geworden op het gebied van de instrumentatie. De orkestrale klankkleur en de stemmen vloeiden probleemloos in elkaar. De inhoud van dit werk is door elke operaliefhebber gekend. We zullen dus maar vlug uitweiden over deze “Rigoletto”. Hoe genietbaar was de voorstelling in Keulen? De hertog van Mantua werd gezongen door de tenor Dmitry Korchak. Deze Rus heeft het juiste timbre voor de rol, maar er zat weinig warmte in zijn stem. Hij klonk meer als de hertog van Siberië dan van Mantua. Hij was slank gebouwd, hij was jong, maar hij wist toch niet écht te bekoren. De topnoten stonden er wel, maar ze werden eruit geperst, wat bij het publiek blijkbaar in de smaak viel, maar voor ons niet erg genietbaar was.

Rigoletto werd gebracht door de Servische heldenbariton Zeljko Lucic. Hij overdonderde door het volume van zijn stem, maar ook hier ontbrak de Italiaanse zon. Zijn dochter Gilda werd vertolkt door de Duitse sopraan Jutta Böhnert. Van bij het begin van haar optreden was te horen dat deze rol niet paste bij haar stem. Er ontbrak souplesse, met de coloraturen had zij problemen, zij detoneerde geregeld en de topnoten kon zij letterlijk niet aan. Uiteraard was zij met deze mankementen alles behalve een diva en ging er niets stralend uit van haar vertolking. Gezien haar technische problemen zong zij vaak in mezza-voce en dat was dan weer een echte verademing tussen het gebrul van haar vader en de krachtpatserijen van haar aanbidder.
Rigoletto - Ensemble in de eerste akte (Foto: Paul Leclaire)De mezzosopraan Adriana Bastidas Gamboa zong de rol van Maddalena. Zij heeft een klein stemdebiet. Met het verleiden van de hertog had zij geen problemen en zij toonde een uitdagend sexappeal. De Nederlandse bas Dennis Wilgenhof in de rol van Sparafucile klonk gedoseerd en overtuigend. Gezien zijn lengte was hij letterlijk indrukwekkend.
De kleinere rollen werden behoorlijk bezet, behalve Giovanna, de meid van Gilda, gezongen door de mezzosopraan Andrea Andonian, een versleten stem zonder resonantie.

De muzikale leiding was in handen van Alain Altinoglu. Deze Fransman liet in het begin van de opera het orkest veel te had spelen, maar in de loop van de voorstelling doseerde hij beter. Hij had veel aandacht voor de verschillende protagonisten, maar er waren ook veel dode momenten. De zangers en het orkest vielen dan letterlijk stil. Zo was er weinig spanning en ging deze uitvoering naar het einde toe zelfs vervelen. Het herenkoor klonk bijzonder sonoor, iets overdreven zelfs voor een ensemble dat niet meer moet voorstellen dan de hovelingen van de hertog van Mantua.

De regie was in handen van Katharina Thalbach. Wij maakten al meermaals mee dat de personenregie van vrouwelijke regisseurs fel overdreven is en dat de sekstaferelen extra benadrukt worden. Dat was ook hier het geval, maar verder was het een vrij traditionele enscenering. De kostuums en de scènebeelden van de Venetiaan Ezio Toffolutti waren smaakvol.

Rigoletto - Dmitry Korchak als de Hertog van Mantua en Markus Brück als Rigoletto (alternerende bezetting) (Foto: Paul Leclaire)Samenvattend was deze operavoorstelling in feite geen aanrader.

Er zijn nog voorstellingen op 7, 9 en 12 april 2012.

P.T. (Gepubliceerd op 4/5/2012)

Foto's van boven naar onder:

1) Dmitry Korchak als de Hertog van Mantua met vrouwelijk gezelschap.
2) Ensemble in de eerste akte.
3) Dmitry Korchak als de Hertog van Mantua en Markus Brück als Rigoletto (alternerende bezetting)

Copyright foto's © Paul Leclaire.


TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND