OPERA GAZET

RECENSIES

OPERAVOORSTELLINGEN IN KARLSRUHE

“WALLENBERG”

Badisches Staatstheater KarlsruheOpera van Erkki-Sven Tüür (muziek) en Lutz Hübner (libretto). Gecreëerd in het Theater Dortmund op 5 mei 2001. Première van deze productie in het Badisches Staatstheater te Karlsruhe op 1 juli 2012. Bijgewoonde voorstelling op 18 juli 2012.

Wallenberg -  Ina Schlingensiepen als Die Frau en Tobias Schabel als Wallenberg (Foto: Jochen Klenk)Het was de toenmalige intendant van het Theater Dortmund, John Dew, die op het idee kwam een opera over Wallenberg te laten schrijven. De Zweedse bankierszoon Raoul Wallenberg begon in het oorlogsjaar 1944 een weergaloze reddingsactie: door de vervalsing van Zweedse beschermingspaspoorten kon hij duizenden joden uit Budapest van de Holocaust redden. "Zoveel mogelijk mensen redden" was de leuze van deze man die er in slaagde de perfect georganiseerde uitroeiinglogistiek van het Nationaal-socialisme door diplomatische behendigheden tegen te werken. De gesprekspartners voor zijn onderhandelingen waren ijskoude diplomaten, zoals Adolf Eichmann, die de uitroeiing van de joden nauw opvolgde. In januari 1945 geraakte Wallenberg in de handen van het Rode Leger. Zijn spoor ging verloren in de geheime dossiers van de Sovjets. Geruchten in de jaren 70 dat Wallenberg zich in een gevangeniskamp of in een psychiatrische kliniek zou bevinden, werden nooit door de Russen officieel bekrachtigd. Het "geval" Wallenberg is uitgegroeid tot een mythe waarvan wij de oplossing nog steeds niet kennen. Deze opera is dan ook bijzonder actueel.

Erkki-Sven Tüür, geboren in 1959 en afkomstig uit Estland, schreef een partituur waar zowat van alles in terug te vinden is: klankvlakken, citaten van klassieke vormen, seriële compositieprinciepen, formeel gebonden improvisaties, jazz- en pop invloeden. Het deed allemaal geen pijn aan onze oren, maar het liet een terloopse indruk. Het is muziek waar je warm, noch koud van wordt, melodisch arm en harmonisch niet genoeg uitgewerkt om te boeien. Opvallend waren de felle, vaak luide koperblazers.

De inhoud van de opera volgt in grote lijnen de historische gegevens en werd door het gezelschap van het Staatstheater Karlsruhe met bijzonder veel zorg gebracht. Wallenberg werd intens vertolkt door de bariton Tobias Schabel die, naar onze smaak, iets te luid en ongenuanceerd klonk. In de tweede akte kwam er een Wallenberg 2 bij, een meer allegorische figuur die zeer theatraal gezongen en geacteerd werd door de tenor Matthias Wohlbrecht. Gezagvol en kernachtig klonk de bas Renatus Meszar als Adolf Eichmann. Tussen de vele kleine rollen viel het helder sopraangeluid van Ina Schlingensiepen op (eine Frau). Ook het trio diplomaten, hier uitgebeeld als Playboy-bunnies, Tiny Peters, Christina Bock en Sarah Alexandra Hudarew waren prijzenswaardig.

Wallenberg - Renatus Meszar als Adolf Eichmann en Tobias Schabel als Wallenberg (Foto: Jochen Klenk)De dirigent Johannes Willig zorgde voor een correct samenstel tussen koor, orkest en solisten.

Regisseur Tobias Kratzer liet de volledige actie in een vuile, stoffige kamer afspelen met in een hoek een kooi waar aanvankelijk joden in opgesloten zaten en na verloop van de actie Wallenberg zelf. De drie Duitse soldaten die de Joden bewaakten en mishandelden, werden uitgebeeld met varkenshoofden en gedroegen zich ook als zwijnen. Al is de tweede oorlog al zestig jaar voorbij, toch stelden wij ons de vraag hoe de Duitsers in de zaal zich wel moesten voelen door zich op de scène zo afstotelijk afgeschilderd te zien. Het idee is trouwens niet nieuw: in “Animal Farm” van Orwell hadden de varkens het ook al voor het zeggen. De uitbeelding van Eichmann vonden wij weinig overtuigend. Wij herinneren ons hoe, bij de creatie in het Theater Dortmund, Eichmann sober en geloofwaardig werd uitgebeeld. Hier was het een groteske showman. Ook de kledij van Wallenberg zelf hoorde meer in een circus thuis en deze bespottelijke opvatting getuigt van weinig respect voor de nagedachtenis van Wallenberg.

Er was een Duitse boventiteling en die was bijzonder welkom.

Iedereen deed onmiskenbaar zijn uiterste best, maar alle goede bedoelingen ten spijt was dit niet echt een boeiende voorstelling. Dit was in de eerste plaats toe te schrijven aan de bloedloze muziek, maar ook aan de volledig misplaatste regie-opvatting.

Wallenberg -  Vooraan zittend: Sarah Alexandra Hudarew als Dritter Diplomat, Tiny Peters als Erster Diplomat, Christina Bock als Zweiter Diplomat; in het midden: Edward Gauntt als Ronald Reagan, Matthias Wohlbrecht als Wallenberg zwei; achteraan: Badischer Staatsopernchor (Foto: Jochen Klenk)Na de voorstelling was er een nagesprek met Dr. Mirjam Wenzel, leidster van de media-afdeling in het Joods Museum te Berlijn.

Wij woonden de laatste voorstelling van dit speeljaar bij, maar de opera wordt vanaf 26 oktober 2012 terug hernomen.

G.M. (Gepubliceerd op 23/7/2012)

Foto's van boven naar onder:

1) Ina Schlingensiepen als Die Frau en Tobias Schabel als Wallenberg.
2) Renatus Meszar als Adolf Eichmann en Tobias Schabel als Wallenberg.
3) Vooraan zittend: Sarah Alexandra Hudarew als Dritter Diplomat, Tiny Peters als Erster Diplomat, Christina Bock als Zweiter Diplomat; in het midden: Edward Gauntt als Ronald Reagan, Matthias Wohlbrecht als Wallenberg zwei; achteraan: Badischer Staatsopernchor.

Copyright foto's © Jochen Klenk.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND