OPERA GAZET

RECENSIES

OPERAVOORSTELLINGEN IN DÜSSELDORF

“THE RAKE’S PROGRESS”

Deutsche Oper am RheinOpera in drie bedrijven van Igor Stravinsky op een tekst van de Wynstan Hugh Auden en Chester Kallman. De creatie had plaats in het Teatro La Fenice te Venetië op 11 september 2012. We zagen op 1 juli 2012 in Düsseldorf een uitvoering door de Deutsche Opera am Rhein.

The Rake's Progress - Matthias Klink als Tom Rakewell en Bo Skovhus als Nick Shadow (Foto: Hans Jörg Michel)Wie de programma’s van de Belgische operahuizen oninteressant vindt (of de toegangsprijzen wat hoog voor de kwaliteit van het gebodene) doet er goed aan om eens over de oostgrens te kijken. Binnen redelijke afstand is in Duitsland immers een uitgebreide keuze aan kleinere theaters ter beschikking, zoals Gelsenkirchen, Essen, Aachen, Köln. Eén van de betere gezelschappen in deze regio is ongetwijfeld de Deutsche Opera m Rhein die speelt in Düsseldorf en Duisburg. De regelmatige lezer van deze site weet dat we in deze theaters al geregeld schitterende voorstellingen meemaakten. Op het moment van dit schrijven is de toekomst van dit hoogwaardige gezelschap echter ver van zeker. De Duitse besparingswoede dreigt te zullen leiden tot het sluiten van één van beide theaters. Maar voorlopig is het zo ver nog niet en hebben we nog kunnen genieten van een schitterende nieuwe productie van Stravinsky’s “The Rake’s Progress”.

Toen Stravinsky op zoek was naar een onderwerp voor een avondvullende opera, stootte hij in 1947 op een reeks gravures van William Hogarth, een achttiende eeuwse kunstenaar, waarop de opkomst en de val van de losbol Tom Rakewell afgebeeld werd. Stravinsky zag onmiddellijk een potentiële opera in het onderwerp en toog in 1948 aan het componeren. Aan de snelheid van één bedrijf per jaar was het werk uiteindelijk klaar in 1951. Hoewel theaters als de Metropolitan in New York en Covent Garden in Londen geïnteresseerd waren in de nieuwe opera van Stravinsky, bleek de compositie door haar kleinschaligheid beter tot haar recht te komen in een kleinere zaal. Dit maakte dat de wereldpremière uiteindelijk plaats had tijdens het festival voor hedendaagse muziek in Venetië.

The Rake's Progress - Susan Maclean als Baba de Turk (Foto: Hans Jörg Michel)“The Rake’s Progress” beantwoordt geenszins aan wat men doorgaans mag verwachten van een compositie van kort na de tweede wereldoorlog. Stravinsky heeft zijn opera geïnspireerd op de praktijken uit de achttiende eeuw. Zo zijn er veel raakpunten tussen de Da Ponte-opera’s van Mozart - de orkestbezetting is vrijwel identiek aan die voor “Cosi fan tutte” - en ook invloeden van de barok zijn duidelijk in de partituur aanwezig. Stravinsky’s muziek draagt de stemmen goed, waardoor de schitterende teksten overtuigend gebracht kunnen worden. Bovendien bevat de opera een viertal interessante rollen die ideaal zijn voor de moderne operazanger-akteur.

Stravinsky volgde het verhaal van Hogarth vrij nauwkeurig en kwam zo tot drie bedrijven met in het totaal negen taferelen - net zoveel als Hogarth's gravures - en voegde aan het einde nog een moraal toe. Voor de voorstellingen in de Deutsche Opera am Rhein zorgde decorontwerper Dieter Richter voor enkele schitterende taferelen waarin hij de eenzaamheid van de protagonisten, in het bijzonder Anne Trulove en Tom Rakewell, centraal stelt. Zijn origineelste idee kwam tot uiting in de vierde scène die zich afspeelde in een cabine van “The eye of London”, het reuzenrad dat sinds de milleniumwende aan de rand van de Thames opgesteld staat.

Regisseur Sabine Hartmannshenn tekende voor een opvallend goede personeneregie die uiteraard enkel mogelijk werd gemaakt door het akteertalent van de solisten. Haar vondst bij de machine die steen in brood verandert in het zesde toneel was subliem.

The Rake's Progress - Anett Fritsch als Anne Trulove en Matthias Klink als Tom Rakewell (Foto: Hans Jörg Michel)De Duitse tenor Matthias Klink bleek een vrijwel ideale Tom Rakewell. Hij weet veel afwisseling te brengen in zijn zang en brengt zodoende alle subtiliteiten in Rakewell's karakter naar boven. Wel heeft Klink af en toe de neiging zijn stem wat zwaar te belasten waardoor hij naar het einde toe wat vermoeid begon te klinken. Dat laatste was zeker niet het geval bij de bekende Deense bariton Bo Skovhus die een aanvankelijk aimabele maar steeds duivelser wordende Nick Shadow vertolkte. Anett Fritsch is niet de coloratuursopraan die gewoonlijk voor de rol van Anne Trulove gecast wordt. Haar interpretatie wordt daardoor vocaal een stuk dramatischer dan gewoonlijk, iets wat het publiek aan het einde van de voorstelling bijzonder wist te waarderen. Jane Henschel is uiteraard een luxebezetting voor de rol van Baba de Turk, net als de tenor Bruce Rankin als Sellem.

Zoals we dat van hem gewoon zijn, wist muziekdirecteur Axel Kober zijn Düsseldorfer Symphoniker te bewegen tot een subtiele maar misschien ietwat brave vertolking van Stravinsky’s partituur.

Voor ons betekende deze uitvoering van “The Rake’s Progress” een schitterende afsluiting van het seizoen 2011/12. We zagen de laatste voorstelling van het seizoen maar in april 2013 staat deze productie terug op het programma in Duisburg. Een aanrader!

H.D. (Gepubliceerd op 3 juli 2012)

Foto's van boven naar onder:

1) Matthias Klink als Tom Rakewell en Bo Skovhus als Nick Shadow.
2) Susan Maclean als Baba de Turk.
3) Anett Fritsch als Anne Trulove en Matthias Klink als Tom Rakewell.

Copyright foto's © Hans Jörg Michel.

TERUG NAAR KEUZELIJST DUITSLAND