OPERA GAZET

RECENSIES

OPERAVOORSTELLINGEN IN ANTWERPEN

“LES AVEUGLES”

deSingelOpera van Daan Janssens (muziek) en Patrick Corillon (libretto) naar “Les Aveugles” van Maurice Maeterlinck. Productie LOD gecreëerd in Le Manège te Mons op 20 maart 2012. Bijgewoonde voorstelling in de Theater Studio van deSingel te Antwerpen op 24 maart 2012.

Les aveugles - de solisten achter hun paneel en het orkest op de achtergrond (Foto: Kurt Van der Elst)Maurice Maeterlinck deelt het lot van vele andere Nobelprijswinnaars voor literatuur: enkele straten dragen zijn naam, zijn verzameld werk is fraai uitgegeven, maar zijn toneelstukken worden nog zelden gespeeld. Behalve “Pelléas et Mélisande”, maar dat heeft hij te danken aan de muziek van Claude Debussy. Maeterlinck zelf vond muziek maar niets en schreef botweg: “Pour moi, c’est un bruit inutile”.

Het toneelstuk “Les Aveugles” dateert uit 1890 en heeft een bijzonder beklemmende inhoud. In een donker herfstbos wachten twaalf blinden de terugkeer af van de priester. Hij moet hen terug leiden naar het huis waaruit ze die ochtend zijn vertrokken voor een wandeling. De stokoude priester zit echter op een rots in hun midden en is dood. De blinden zijn nu aan hun lot overgelaten en ze zijn bang. Ze praten langs elkaar heen. Onheilspellende omgevingsgeluiden doen hun verbeelding op hol slaan: een vlucht nachtelijke vogels, de wind in de oude bladeren, het ruisen van de naburige zee. De signalen die de natuur hen geeft, voorspellen steeds nadrukkelijker de komst van de naderende catastrofe: hun dood.

Les aveugles - De zes blinden. Op de achtergrond Filip Rathé en het orkest (Foto: Kurt Van der Elst)Volgens het programmaboekje wordt de muziek van Daan Janssens gekenmerkt door een geslaagde en subtiele opbouw van spanning die echter nooit tot uitbarsting komt. Zijn muziek is verontrustend, “unheimlich”, minimaal maar toch narratief en retorisch. Hij schuwt daarbij de romantische gestiek niet: een noot die in een traag vibrato plots in dubbele forte uithaalt en in een organisch-adembenemende frasering opnieuw in diminuendo wordt neergelegd. Wij vonden dit een bijzonder mooie beschrijving voor de opeenvolging van geluiden die voor ons maar twee positieve kanten had: het deed geen pijn aan onze oren en het duurde niet te lang.

De twaalf blinden werden in de opera gehalveerd tot zes operazangers. De korte brokjes die zij in het Frans zongen, werden in een Nederlandse vertaling geprojecteerd op een cirkelvormig paneel dat de maan moest voorstellen. Over hun vocale prestaties kunnen wij geen oordeel geven, want er werd meer gedeclameerd dan gezongen. Wij citeren gewoon hun namen: de sopraan Emili De Voght, de mezzosopranen Els Mondelaers en Esther Kuiper, de tenor Kevin Skelton, de bariton Tiemo Wang en de basbariton Maciej Straburzynski.

Het regieconcept van Patrick Corillon was weinig stemmig. Wij zouden meer geopteerd hebben voor een realistische uitbeelding van de blinden en de dode priester in plaats van de sfeerloze, geometrische panelen en de mechanische projecties waar Corillon ons mee opzadelt. Het gegeven van Maeterlinck is op zichzelf toch surrealistisch / symbolisch genoeg en vraagt slechts om een sfeervolle uitbeelding. Wie heeft hier boodschap aan nog eens een bijkomende abstracte visie?

Les aveugles - Decor voor de slotscène (Foto: Kurt Van der Elst)“Musiques nouvelles”, een ensemble van zes muzikanten, deed zijn best om onder leiding van Filip Rathé de juiste sfeer bij het gegeven te scheppen. Misschien zouden zij daar ook in geslaagd zijn als handeling op de scène hun wat geholpen had. Bijvoorbeeld door smaakvolle decors en een aangepaste belichting in plaats van de panelen warmee de blinden bestendig rondwandelden.

Er zijn nog opvoeringen op 29/03/2012 in het Concertgebouw te Brugge, op 27 en 28/04/2012 in het Kunstencentrum Vooruit te Gent, op 08/05/2012 op het Festival van Vlaanderen te Kortrijk, op 11/05/2012 in L'Hippodrome de Douai, op 03/06/2012 bij de Operadagen Rotterdam en op 07/06/2012 in het Chassé Theater te Breda.

G.M. (Gepubliceerd op 25/3/2012)


Foto's van boven naar onder:

1) De solisten achter hun paneel en het orkest op de achtergrond.
2) De zes blinden. Op de achtergrond Filip Rathé en het orkest.
3) Het decor voor de slotscène.

Copyright foto's © Kurt Van der Elst.

TERUG NAAR KEUZELIJST BELGIË

“RUMOR”

De Vlaamse OperaOpera van Christian Jost (muziek en libretto) naar de roman “Un dulce olor a muerte” van Guillermo Arriaga. Opdrachtwerk van de Vlaamse Opera. Wereldcreatie op 23 maart 2012. Bijgewoonde voorstelling op 29 maart 2012 in de Vlaamse Opera te Antwerpen.

Rumor - Koor, Ramon en de dode Adela (Foto: Annemie Augustijns)“Rumor” betekent letterlijk “gerucht” en is de rode draad doorheen heel het werk. Het verhaal begint met de jonge man (Ramón) die het naakte lichaam van de vermoorde Adela vindt. Hij bedekt het lichaam met zijn hemd en wordt zo gevonden door de oude man. En dan begint het gerucht vorm aan te nemen. Heeft Ramón het meisje vermoord? Neen, dat kan niet, want dan zou hij haar niet bedekt hebben met zijn hemd. Maar wie dan wel? Ondertussen heeft één van de gehuwde dorpsbewoonsters een verhouding met een vreemdeling (een zigeuner) en ergens is deze ooit gezien wanneer hij midden in de nacht het dorp verliet. De jonge man had Adela maar zes maal ontmoet, maar gezien de situatie gelooft men hem niet en beweert men dat hij op het meisje verliefd was. Wanneer de moeder van Adela dan brieven vindt, die haar dochter aan een fictieve man schreef waarin zij haar liefde verklaarde, zegt zij dat deze aan Ramón gericht waren. Door de druk en het geroddel van allen, bezwijkt Ramón en maakt zichzelf wijs dat hij inderdaad op het meisje verliefd was. Hij wordt door allen onder druk gezet om de zigeuner om te brengen en hiermee zijn eer te wreken, wat hij dan uiteindelijk ook doet. Na deze daad wordt hij weggestuurd uit het dorp, om hem te beschermen voor het gerecht. Wie in werkelijk de dader is, komt niet in beeld.

In de opera wordt een loopje genomen met dit verhaal, want aan een dode hoofdrol heeft men niet veel. Adela wordt eventjes terug levend om enkele mooie scènes met Ramón te brengen, terwijl het andere koppel n.l. de gehuwde vrouw en haar minnaar voor de tegenpool zorgen. De nevenrollen van de slachter, de vader, de moeder, de jager, de waardin, de rechter en nog andere met o.a. het kleine koor, zorgen voor de nodige omkadering.

Rumor - Ursula Hesse von den Steinen als de minnares en Gregg Baker als de vreemdeling/minnaar (Foto: Annemie Augustijns)Wat de zangers betreft kunnen we veel waardering opbrengen voor de vertolking van hun partijen met aartsmoeilijke muziek. Vocaal was het resultaat van topkwaliteit. De Zweedse sopraan Agneta Eichenholz (Adela) en de Duitse mezzosopraan Ursula Hesse von den Steinen (de minnares) vulden de belangrijkste vrouwenrollen in en aan mannelijke zijde waren dit de Duitse tenor Florian Hoffmann (Ramón, de jonge man) en de Amerikaanse bariton Gregg Baker (de vreemdeling en minnaar). Verder nog: de Duitse bas Friedemann Röhlig (de oude man), de Weense bariton Michael Kraus (De slager), de Amerikaanse tenor Erin Caves (de jager), de Amerikaanse mezzosopraan Letitia Singleton (de partner), de Zwitserse mezzosopraan Julia Juon (de moeder, de waardin en de weduwe). Het deed ons genoegen dat er ook enkele Vlamingen meewerkten. Het waren Werner Van Mechelen, die met zijn mooie baritonstem de rol van Vader en Rechter invulde en Gijs Van der Linden die in enkele voorstellingen de rol van Ramón zal vertolkten.
Er waren 16 koorleden (voorbereid door Franz Klee) en nog een aantal figuranten die de cast aanvulden.

We hoorden het Symfonisch Orkest van de Vlaamse Opera onder de duidelijke leiding van de Britse dirigent Martyn Brabbins. Het orkest werd uitgebreid met o.a. een elektrische basgitaar en bijkomend slagwerk. Soms speelde men iets te sterk maar dit lag waarschijnlijk aan de orkestratie.

Deze opera in één bedrijf duurt ongeveer 1 uur en 40 minuten en was naar onze smaak langdradig, vooral wegens de muziek. Soms hoorden we wel logische vocale lijnen, maar het regelmatig voorkomen van een reeks noten op één klinker, werkte eender saai.

Rumor - Het volledige ensemble bij het slot van de opera (Foto: Annemie Augustijns)Het eenheidsdecor van Bettina Meyer was eigenlijk een blokkendoos met twee verdiepingen, waardoor wel diverse scènes duidelijk geaccentueerd werden. De regie van Guy Joosten was soms heel realistisch en hevig en op andere plaatsen dan weer bewegingsloos met weinig uitdrukking.

Wellicht was het een artistieke prestatie, maar we vrezen dat het geheel ietwat te weinig publieksvriendelijk is. Het was trouwens aan ATV te danken dat we deze voorstelling konden bijwonen in een tamelijk goed gevulde zaal

Er zijn nog voorstellingen op 12, 15, 17 en 20 april 2012 in de Vlaamse Opera te Gent.

H.V. (Gepubliceerd op 1/4/2012)

Foto's van boven naar onder:

1) Koor, Ramon en de dode Adela bij het begin van de opera.
2) Ursula Hesse von den Steinen als de minnares en Gregg Baker als de vreemdeling/minnaar.
3) Het volledige ensemble bij het slot van de opera.

Copyright foto's © Annemie Augustijns.

TERUG NAAR KEUZELIJST BELGIË

OPERETTEDAGDROOM

Tutti FratelliOperettenavond door Tutti Fratelli en deFilharmonie in de zaal De Roma te Antwerpen-Borgerhout op 31 maart 2012

“Tutti Fratelli is een sociaal-artistieke werkplaats in het hart van Antwerpen. Via de kunsten brengt Tutti Fratelli mensen – allochtoon, autochtoon, kunstenaar, werkloze, student, zakenman en kassierster – samen. Tutti Fratelli is een ontmoetingsplaats, creatieplaats en vrije denkruimte. Steeds meer mensen leven, zeker in een stedelijke context, meer en meer geïsoleerd.
Operettedagdroom - Ensemble (Foto: Guauhtemoc Garmenia)Ons doel is om mensen uit generatiearme en sociaal minder bedeelde bevolkingslagen een wereld aan te reiken die meer te bieden heeft dan enkel overleven. Het maken van een artistiek hoogstaande voorstelling, gedragen door alle Fratelli is hiertoe middel en doel. Tutti Fratelli biedt mensen een groep waarin geleefd wordt. Het inhoudelijke, intensief samenwerken maakt die groep tot een verzameling van individuen die elkaar constant ontdekken en herontdekken. De voorstellingen zijn een reflectie van dit proces, een verleiding en een oproep aan de toeschouwer.” (geciteerd uit de website van Tutti Fratelli)

Er was geen programmaboekje, maar wel waren de teksten beschikbaar. De volkse vertalingen waren van Reinhilde Decleir en David Cornille. Het was jammer genoeg onmogelijk deze tijdens het optreden te lezen daar alleen het podium belicht werd en de zaal donker werd gehouden. Vooraf konden we natuurlijk de teksten lezen en kregen zo onmiddellijk een idee over de geest van deze productie. Eén en ander deed ons denken aan de manier waarop men in de zestiger jaren in de Ancienne Belgique, Billiard Palace en ook in diverse amateur gezelschappen populaire operettemuziek bracht. Een voorbeeld hiervan is het “Weiber ensemble” uit “Die lustige Witwe” dat begon als volgt: "Met de wijven, met de venten…" De Antwerpse uitspraak “met de waaiven” benadert natuurlijk het originele Duitse woord.

Uit leden van deFilharmonie werd in kleine bezetting en met een pianist een degelijk orkest samengesteld. Er was geen dirigent, maar zoals gebruikelijk in zulke formaties, leidde de eerste violist het geheel. Hij liet eveneens prachtig solowerk horen in diverse nummers. De arrangementen voor dit ensemble werden gemaakt door Steven Verhaert.

Operettedagdroom - Ensemble (Foto: Guauhtemoc Garmenia)De vocale instudering was in handen van Steven Dugardin (zangcoach) en Florejan Verschueren (repetitor). Reinhilde Decleir verzorgde de regie en Marie Louise Wilderyckx was de danscoach.

Het was een formidabele prestatie en het was een zeer aangename voorstelling. Kleine onzuiverheden konden ons plezier niet bederven. De namen van de solisten kennen we niet maar er werden aanvaardbare solopartijen gezongen in het lied van Danilo, het Viljalied en het Wolgalied. In het programma was wel een kleine vergissing gebeurd, n.l. “Bist du’s, lachendes Glück” is wel van Lehar maar niet uit “Die lustige Witwe”, wel uit “Der Graf von Luxemburg”.

Een staande ovatie was de verdiende beloning voor de medewerkers en Reinhilde Decleir.

H.V. (Gepubliceerd op 3/4/2012)

Verdere voorstellingen kunt u nog zien in de Bourla Schouwburg op 5, 6, en 7 april 2012.

Foto's van boven naar onder:

1) Ensemble.
2) Ensemble.

Copyright foto's © Guauhtemoc Garmenia.

TERUG NAAR KEUZELIJST BELGIË